مدخل «أبب»
مدخل «أبب»

مدخل «أبب»

أبب

ترجمه و شرح کتاب سفینة البحار شیخ عباس قمی رحمة الله علیه – مدخل: أبب

الأبُّ‏ هُوَ الکَلَأُ وَ المَرعَى وَ کَانَ بَعضُ الصَّحابهِ جاهلاً بِهِ‏.[۱]


أبّ[۲] و کَلَأ[۳] و مرعی[۴] هر سه به معنای مرتع و مراد از صحابه، خلیفۀ اوّل و دوم است که معنای أبّاً در آیه ۳۱ سوره عبس را نمی‌دانستند؛ برای مثال وقتی از خلیفۀ اوّل، معنای آیه: “وَ فاکِهَهً وَ أَبًّا”[۵] سؤال شد گفت: و امّا معنای فاکهه را که همه می‌دانیم و معنای أبّ را نیز خداوند عالم‌تر است.[۶]

همچنین در منابع اهل سنّت آمده که وقتی از خلیفۀ دوم، راجع به معنای آیۀ مذکور، سؤال شد با تازیانه به استقبال آن‌ها رفت.[۷]

جالب اینکه زمخشری در مقام اعتذار ‌گوید:

همت آنها مصروف به عمل بود نه به دانستن آنچه مورد عمل نبود.[۸]

إبن حجر، شارح صحیح بخارى، اعتذار دیگری آورده که “بنا به قولى أَبّ، دخیل است و عربى نیست و مؤیّد دخیل بودن را خفاء معنى آن بر شیخین دانسته است.”[۹]

علامه امینی در پاسخ می‌فرماید:

أحدى از اهل لغت، حتّی اشاره‌ای به دخیل بودن آن نکرده‌‏اند.[۱۰]


پاورقی:

[۱] بحارالأنوار؛ ۲۴۷/۴۰

[۲] المَرْعَى الَّذِی لَمْ یَزْرَعْهُ النَّاسُ مِمَّا تأکُلُه الدَّوَابُّ و الْأَنْعَام‏. (المصباح المنیر؛ ۱)

[۳] الکَلَأُ مَهمُوزٌ العُشْبُ رَطباً کَانَ أَو یَابِساً. (همان؛ ۵۴۰)

[۴] مَا تَرْعَاهُ الدَّوَاب‏. (همان؛ ۲۳۱)

[۵] عبس؛ ۳۱

[۶] أَنَّ أَبَا بَکْرٍ سُئِلَ عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَى‏: «وَ فاکِهَهً وَ أَبًّا» فَلَمْ یَعْرِفْ مَعْنَى الْأَبِّ فِی الْقُرْآنِ‏ وَ قَالَ: أَیُّ سَمَاءٍ تُظِلُّنِی وَ أَیُ‏ أَرْضٍ تُقِلُّنِی أَمْ کَیْفَ أَصْنَعُ إِنْ قُلْتُ فِی کِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى بِمَا لَا أَعْلَمُ أَمَّا الْفَاکِهَهُ فَنَعْرِفُهَا وَ أَمَّا الأَبُّ فَاللَّهُ أَعْلَمُ بِهِ فَبَلَغَ أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ علیه‌السلام مَقَالُهُ فِی ذَلِکَ فَقَالَ علیه‌السلام: یَا سُبْحَانَ اللَّهِ أَ مَا عَلِمَ أَنَّ الْأَبَّ هُوَ الْکَلَاءُ وَ الْمَرْعَى. (الإرشاد؛ ۲۰۰/۱)

[۷] أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ عُمَرَ عَنْ فَاکِهَهً وَأَبًّا فَلَمَّا رَآهُمْ عُمَرُ یَقُولُونَ أَقْبَلَ عَلَیْهِمْ بِالدِّرَّهِ. (فتح الباری؛ ۲۷۱/۱۳)

[۸] و لکن القوم کانت أکبر همتهم عاکفه على العمل و کان التشاغل بشیء من العلم لا یعمل به تکلفا عندهم. (الکشاف؛ ۷۰۵/۴)

[۹] قیل:إنّ الأبّ لیس بعربیّ و یؤیّده خفاؤه على مثل أبی بکر و عمر. (فتح الباری؛ ۲۳۰/۱۳)

[۱۰] کیف خفی هذا القیل الذی جاء به ابن حجر على أئمّه اللغه العربیّه جمعاء فأدخلت الأبّ فی معاجمها من دون أیِّ إیعاز إلى کونه دخیلاً. (الغدیر؛ ۱۴۴/۶)

پایگاه رسمی مسعود رضانژاد فهادان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

code