مقدمه: قولُهُ «کِتابُ الخُمسِ»

مجله اینترنتی فهادان

برای گفتگویی آزادتر با دوستانتان
به انجمن ما مراجعه کنید
قالب جدیدی برای وبلاگتان نیاز دارید؟!!
شهرقالب !
دنبال مطالب تفریحی هستید؟!
بخش تفریحی!
آگهی محصولات

درج آگهی فروش کلیه


فهادان نیوز


فهادان عربیک


فهادان انگلیش


داستان و حکایت


قصه های کافی


پزشکی و سلامت


راهنمای حل جدول


با دیدن این ویدئوی 3 دقیقه‌ای، سیگار را برای همیشه، ترک خواهید کرد!

جهت نمایش این ویدئو در جعبه اصلی بر روی لینک زیر کلیک کنید.

کلیک»»



(بِسْمِ‏ اللَّهِ‏ الرَّحْمنِ‏ الرَّحِيمِ وَ بِهِ نَستَعینُ)

(الحَمدُ لِلهِ رَبِّ العَالَمِینَ وَ صَلّی الّلهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِه أجمَعِینَ)

 

(خدای را سپاس، که آغاز تصحیح و تحقیق «منهج الاجتهاد» شهید ثالث قدّس سرّه هم‌زمان شد با ولادت بانوی دو عالَم، صدّیقه کبری، حضرت فاطمه زهراء سلام الله علیها)

  • مقدّمۀ تصحیح:

متون درس خارج باب خمس، در فقه امامیّه، بسیار متنوّع است. فقهاء بزرگوار شیعه، زحمات فراوان در ارائۀ آثار فقه استدلالی متحمّل شده‌اند؛ لیکن برخی از این متون ارزشمند، غریب و مهجور مانده‌اند. لذا با مشورت دوستان و همکاران گرامی، بالأخصّ برادر محقّق، جناب استاد مسعود رضانژاد فهادان (سَلَّمَهُ اللهُ تعالی) به این نتیجه رسیدیم که معیار بحث خمس را، کتابی بس ارزشمند ولی گمنام قرار بدهیم که مؤلف بزرگوار آن، مرحوم شهید ثالث قدّس سرّه (ملّا محمّد‌تقی بَرَغانی قزوینی – شهادت: 1263ق) خون پاک خود را در راه دفاع از مکتب تشیّع تقدیم اهل بیت علیهم‌السلام نموده و به دست مزدوران و عوامل فرقه‌ها یا گروهک‌های استعماری شیخیّه و بابیّه، در محراب عبادت، به مقام شهادت نائل آمده است.

این کتاب، همان «مَنهَجُ الإجتهاد» است که جامع‌ترین و زیباترین شرح بر «شرایع الإسلام» محقق حِلّی قدّس سرّه است و حتی از حیث اسلوب، بر «جواهرالکلام» شیخ حسن نجفی قدّس سرّه برتری دارد؛ هر چند از نظر حجم، تقریباً به همان اندازۀ جواهر است. امّا متأسفانه غبار غفلت روی آن نشسته و در حقّ آن بسیار کم‌لطفی شده، که چنین اثری به این جامعیّت و با این اسلوب نگارش زیبا، و با بیانی چنین بلیغ و رسا، و قلمی این‌گونه فصیح و شیوا، آن‌ هم با گذشت حدود دو قرن از تصنیف آن به قلم جناب شهید‌ ثالث قدّس سرّه گمنام باقی بماند!

بالجمله، جناب رضانژاد (حَفِظَه الله) استخاره نمودند، جواب این‌چنین آمد:

(قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ عَلَيْنا وَ ما أُنْزِلَ عَلى‏ إِبْراهيمَ وَ إِسْماعيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ ما اُوتِيَ مُوسى‏ وَ عيسى‏ وَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ)[1]

ایشان خود، چنین تعبیر نمودند که: جامعیّت کتاب «منهج الاجتهاد» شهید ثالث قدّس سرّه از همین آیۀ کریمه، نمایان است؛ چه، اسماء عمدۀ انبیاء سَلَف علیهمُ‌السلام در آن آمده؛ مثل کتاب «مَنهج الاجتهاد» که اقوال عمدۀ فقهاء سلف قدّس سرّهم در آن، ذیل هر مسأله آمده است. و جملگی ایشان، علماء دین و فقهاء شریعت سیّد المُرسَلین صلی الله علیه و آله و مُرَوِّجان سنت اهل بیت عصمت و طهارت علیهمُ‌السلام بوده و هستند، که احترام همگی ایشان (با وجود اختلاف اقوال و فتاوی و مسالک فقهیه) بر ما فرض و واجب است.

و حقیر (سید احمد سجادی) نیز این استخاره را بسیار به فال نیک گرفتم (گذشته از اینکه تشابه اسم ایشان "مسعود رضانژاد" به اسم این کتاب "مَنهج الاجتهاد" نیز سببی دیگر شد برای تفؤّل به فال نیکی دیگر) و چنین به تعبیر استخارۀ ایشان افزودم که:

در این آیۀ کریمه، دو لفظ مبارک «ابراهیم» علیهِ‌السلام و «اَسباط» (نوادگان، جمع سِبط) مرا یاد خاطرات دوری انداخت که از یادآوری آن‌ها، بسی اندوهگین شدم. بیاد آن استاد فقیدی که چون پدری دلسوز، همیشه سایه‌اش مایۀ دل‌گرمی ما بود و حتی از وفات او در غربت (لندن – اواخر دهۀ هشتاد شمسی؟) بی‌خبر ماندیم. مرحوم استاد دکتر سید ابراهیم مهدوی اصفهانی قدّس سرّه که خود یک فقیه آگاه بودند، هر چند از سوی پدر، اهل اصفهان بوده، ولی مادر ایشان، اهل قزوین و از نوادگان (اسباط) شهید ‌ثالث قدّس سرّه بود؛ و گویا حق‌تعالی (جَلَّ شأنُهُ) در این استخاره، اشاره فرموده به استاد فقید ما دکتر سید ابراهیم مهدوی قدّس سرّه که می‌گفت:

«بزرگترین عقدۀ ناگشودۀ من در زندگی، تصحیح و چاپ "مَنهج الاجتهاد" جدّ مادریم مرحوم شهید ثالث است؛ که اشتغالات روزگار آشفته، اجازۀ آن‌ را به من نداد... زیرا در ایام نوجوانی، هنگامی که در نجف اشرف به تحصیل، اشتغال داشتم، شبی در عالَم رؤیا مرحوم شهید ثالث را دیدم که اندوهگین بود؛ چون سبب را پرسیدم، فرمود: «چرا "منهج الاجتهاد" مرا نمی‌خوانید؟ من برای این کتاب، عمری زحمت کشیده و خون دل خورده‌ام. و اگر خود نمی‌خوانید، اهل علم را از وجود آن باخبر سازید؛ که اگر از آن مطّلع شوند، شیفتۀ آن خواهند شد». پس چون از خواب برخاستم، عزم نمودم که در فرصتی مناسب، این کتاب را از زوایای گمنامی درآورده و بصورت منقّح و پاکیزه، مورد تحقیق قرار داده و چاپ و منتشر سازم؛ که متأسفانه کثرت اشتغال و تشتّت احوال و مهاجرت و مسافرت، مانع تحقق آمال و سدّ راه این آرزوی دور و کهنه شد».

نیز، در جلسه‌ای دیگر، مرحوم دکتر ابراهیم مهدوی، چنین تأکید می‌فرمود:

«تاکنون، بهتر از منهج الاجتهاد شهید ثالث قدّس سرّه کتابی در فقه استدلالی شیعه نوشته نشده است؛ زیرا به گفتۀ خود شهید در اجازه‌ای که برای صاحب قِصص العلماء (مرحوم میرزا محمد تُنکابُنی) نوشته: این کتاب، مُشتمِل بر تمام ابواب فقه، از طهارت تا دیات، و در کمال بسط و تحقیق دلائل، نگارش یافته و فروعات فقهیه بسیاری در آن درج شده و مدارک احکام را، اعمّ از آیات و روایات و اجماع و شهرت و نیز اقوال فقهاء سَلَف قدّس سرّهم را در هر مبحث، بنحوی ارائه داده که هر فرد مستعدّ لایق و اهل تدقیق را بی‌نیاز ‌کند از مراجعه به کتب دیگر در اخبار و اقوال فقهاء اَخیار. لیکن، این کتاب نفیس، بنا به عواملی چند، ناشناخته و غریب و مهجور مانده است...».

آری؛ اکنون که این استاد فقید، راهی سفری دور و دورتر شده و دیگر به ایشان دسترسی نیست (چنانکه در ایام هجرت و انزوا نیز دسترسی به ایشان نبود و پس از گذشت سال‌ها، از وفات وی باخبر شدیم) با این استخاره، یاد ایشان افتادیم و ثواب این عمل را نیز پس از روح شهید ثالث قدّس سرّه هَدیّه به روح ایشان می کنیم. (وَفّقَنَا اللهُ لإتمامِهِ)

تذکر1: مراد از تعبیر "قولـُهُ..." در متن، عبارات خود «شرایع الإسلام» محقق حلی قدّس سرّه است که این کتاب (مَنهج الاجتهاد) شرح مَزجی (آمیخته به متن) آن است.

تذکر2: عبارات یا کلمات و الفاظ داخل کروشه [ ] یا پرانتز ( ) توسط خود ما، جهت تحقیق یا تکمیل، افزوده شده؛ و از مرحوم مؤلف نیستند. (التماس دعا داریم...)

آثار ما به صفحۀ گیتی، نشان ماست              از بعد ما، نگـاه به آثـار ما کـنـیـد

 


منهج الإجتهاد _ شهید ثالث قدّس سرّه

کتاب الخمس: شماره مسلسل: 0001


قولُهُ «کِتابُ الخُمسِ»:

وَ هُوَ حَقٌّ مالِيٌّ یَثبُت لِبَني هاشِمٍ بِالأصل، عِوَضَ الزَّکـۈةِ. وَ ثُبُوتُهُ وَ وُجُوبُهُ بِإجماعِ المُسلِمینَ، بَل ضَرُورَةُ دِینِ الإسلامِ؛ وَ مُنکِرُهُ مَعَ عَدَمِ إحتمالِ الشُّبهَة فِی حَقّه کافِرٌ نَجِسٌ وَ یَجرِی فِیهِ جَمیعُ ما مَرَّ فِی مُنکِرِ سائِرِ ضَرُورِیّاتِ الدّینِ.

قَالَ اللهُ تَعالی:

(وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ‏ مِنْ شَيْ‏ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى‏ وَ الْيَتامَى‏ وَ الْمَساكينِ وَ ابْنِ السَّبيل‏)[2]

وَ قالَ الصّادقُ علیهِ‌السلام:

(إِنَ‏ اللَّهَ‏ لَمَّا حَرَّمَ‏ عَلَيْنَا الصَّدَقَةَ أَنْزَلَ‏ لَنَا الْخُمُسَ‏، فَالصَّدَقَةُ عَلَيْنَا حَرَامٌ‏، وَ الْخُمُسُ‏ لَنَا فَرِيضَةٌ، وَ الْكَرَامَةُ لَنَا حَلَالٌ)[3]

قَولُه «[و فیه فصلان]: الأوّل فِیما یَجِبُ فِیهِ وَ هُوَ سَبعَةٌ»:

غَنائِمُ دارِالحَربِ، وَ المَعادِنُ، وَ الکُنُوزُ، وَ الغَوصُ، وَ أرباحُ المَکاسِبِ، وَ أرضُ الذِّمِّیِّ الَّتی إشتَراها مِن مُسلِمٍ، وَ الحَرامُ المُختَلِطُ بِالحَلالِ. وَ هَذا الحَصرُ استِقرائِیٌّ، مُستَفادٌ مِن تَتَبّـُعِ الأدِلّةِ الشَّرعِیَّةِ وَ یُمکِنُ إندِراجُها[4] فِی الغَنیمَةِ کَما نَبَّهَ عَلیهِ الشَّهیدُ فِی «البیان» وَ یُرشِدُ إلیهِ صَریحُ المَروِیِّ عَنِ الفِقهِ الرَّضَویّ علیهِ‌السلام بَعدَ ذِکرِ الآیة وَ هِیَ قَولُهُ تَعالی (وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ‏ مِنْ شَيْ‏ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ - الخ):

(وَ کُلُّ مَا أفادَهُ النّاسُ مِن غَنِیمَةٍ [خ ل: فهو غنیمة] لَا فَرقَ بَینَ الکُنُوزِ وَ المَعادِنِ وَ الغُوصِ...) إلَی آخِرِهِ[5] کَما سَیَأتی إن شَاءَ اللهُ تَعالَی.

وَ فِی مُوَثّقَةِ سَمَاعَةَ قَالَ: سَألتُ أبَاالحَسَنعلیهِ‌السلام عَنِ الخُمُسِ؛ فَقالَ:

(فِی کُلُّ مَا أفادَ النّاسُ[6] مِن قَلِیلٍ أو کَثِیرٍ)[7]

وَ [في] رِوَایَةِ حُكَيْمٍ مُؤَذِّنِ بني عيس[8] عن الصّادق علیهِ‌السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى (وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‏ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ‏...) [فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللهِ علیهِ‌السلام  بِمِرْفَقَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ أَشَارَ بِيَدِهِ] ثُمَّ قَالَ:

(هِيَ وَاللهِ الْإِفَادَةُ يَوْماً بِيَوْمٍ‏؛ إِلَّا أَنَ‏ أَبِي‏ جَعَلَ‏ شِيعَتَهُ‏ فِي‏ حِلٍّ‏ لِيَزْكُوا)[9]

وَ [في] صَحِیحَةِ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ[10] الطَّویلَةِ المُتُضَمِّنَةِ لِتَفسِیرِ الآیةِ بِذلکَ؛ إلَی غَیرِ ذَلِکَ مِمَّا سَتَقِفُ إِن شَاءَ الله تَعالی فِی المَقَامَاتِ اللائِقَةِ.

پانوشت:


[1] - آل عِمران: 84

[2] - الأنفال: 41

[3]الوسائل: کتاب الخمس، الحدیث2

[4] - أي: اندراج موارد الحصر السبعة و هي موارد الخمس جمعاً (سج)

[5]- فقه الرّضا عليه السلام، نشر مؤسسة آل البيت عليهم السلام‏، ص294

[6]- قال الخلیلُ بنُ أحمدَ في کتاب العَین: يقال: أفاد فلان خيرا و استفاد [بمعنیً واحدٍ] (سج)

[7]- الکافی: 1/544 ؛ الوسائل: الحدیث6 من الباب8 من الخمس.

[8]- قال العلاّمة المجلسی(ره) فی مِرآة العقول (6/275): ((و في رجال الشيخ: "حُكَيم مؤذن بني عَبس" بالباء الموحَّدة [السّاکنة]، و في التهذيب: بني‏ عيس(؟) بالياء المثناة... الخ)). و أقول: الأصحّ ما فی الکافی: "عَنْ حُكَيْمٍ مُؤَذِّنِ ابْنِ عِيسَى‏"؛ فإنّ الکافي أضبط. (سج)

[9]- زَكَا الرَّجُلُ، يَزْكُو: إِذَا صَلَح‏ (المصباح المنیر) – الکافی: 1/544؛ الوسائل: الحدیث8 من الباب4 من ابواب الانفال من کتاب الخمس.

[10]- التهذيب: 4/141 ؛ الوسائل: الحدیث5 من الباب8 من الخمس.

 


به دلیل به روز بودن سایت از صفحات دیگر نیز، دیدن فرمایید.

تبلیغات

Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
اطلاعات کاربری و عضویت سریع

عضو شويد
فراموشی رمز عبور؟

نام کاربری :
رمز عبور :


عضویت سریع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
صفحات جداگانه

فیلم بخیه زدن در زایمان طبیعی
سرگذشت دختر نوجوانی که توسط داعش ربوده شد
فیلم زایمان طبیعی در 10 گام با وسیله کمک کننده بدون سانسور
فیلم زایمان طبیعی واقعی
فیلم زایمان طبیعی بدون سانسور (3)
فیلم زایمان طبیعی بدون سانسور (2)
فیلم زایمان طبیعی بدون سانسور (1)
پاسخ روحانی به شایعه ردصلاحیتش در انتخابات 96
خانواده اوباما
عکس‌العمل جالب شش شیء درون مایکروفر
از ماری‌جوانا در تهران چه خبر؟ بوی تند علف در پارک‌ها
27 دی 95، صدای شدید شلیک گلوله ضد هوایی در میدان انقلاب و خیابان های اطراف شنیده شد.
روش تعیین قلمرو در زندگی خرس‌ها
بخیه زدن به صورت کودک معصوم سوری بدون بی حسی
به مناسبت یک سالگی برجام/ از امروز
توضیحات درخصوص شلیک ضد هوایی در تهران 27 دی 95
نحوه آرایش کردن خانم ها
ببینید: طنز دکتر سلام قسمت 137
لشکرکشی روحانی برای انتخابات 96
دو علت شکست جوان‌ها در زندگی
احترام به پدر و مادر :: آیت الله فاطمی‌نیا
امیرکبیر، مردی با آرمان‌های بلند
آسیب‌های اشتغال بانوان
بیرون آوردن جن از بدن دختر باکویی
بیرون کردن جن از دختر عرب (18+)
خارج کردن توده 11 کیلویی از بدن دختر 18 ساله 93
دختران جوانی که مجبورند با مردان 60 ساله ازدواج کنند!!
تجاوز جنسی و بارداری دختر 18 ساله ایرانی از مدیر شرکت!
افشاگری احمد توکلی از تخلفات وزیر هزار میلیاردی
فیلم‌های مستهجن در دسترس کودکان!
شگفت زدگی وزیر خارجه آلمان از کاخ اشرافی هاشمی رفسنجانی
کاخ هاشمی رفسنجانی
پیش بینی یک خانم کوچولو درباره برجام و انتخابات96
مستند تأثیر گذار دانستنی‌های روغن (3)
مستند تأثیر گذار دانستنی‌های روغن (2)
مستند تأثیر گذار دانستنی‌های روغن (1)
رهبر انقلاب، در نماز میّت رفسنجانی، کدام فراز را نخواندند؟
بازخوانی بیانات رهبری درباره هاشمی در نماز جمعه سال 88
آیت الله حسن صانعی موقع دفن آیت الله علی اکبر هاشمی رفسنجانی، در ضریح امام، از حال رفت.
آزمایش ادرار در برنامه ظنز شوخی کردم!
ازدواج در قدیم و امروز (مهران مدیری)
شعار مردم در تشیع جنازه هاشمی: وصیت هاشمی حمایت از خاتمی
اولین دختر موتور ریس سوار ایران و اولین سازنده دیجیریدو
هاشمی رفسنجانی؛ سیاستمدار ماندگار
امتحانِ ما، امتحانِ هاشمی
مهدی هاشمی اجازه نداد رییس صداوسیما زیر تابوت پدرش برود
شوخی و خنده هاشمی رفسنجانی با جوانان همراه با پاسخ‌های رک و پی‌پرده
صحنه دردناک گریه‌های دختر در کنار جنازه پدر
اوّلین خبر اعلان فوت آیت الله هاشمی رفسنجانی (خبری که در تاریخ، جاوید شد)
مهدی هاشمی رفسنجانی بر سر جنازه پدر
آخرین سخنرانی منتشر شده هاشمی رفسنجانی
تولید برق از باد شکم
این ویدیو مجبورتان می کند سیگار را ترک کنید
فیلم پخش نشده ی جلسه تاریخی سپردن وصیّتنامه امام به آستان قدس و خبرگان - 19 آذر 1366
کدام هاشمی رفسنجانی؟
حرکات نمایشی با موتور سیکلت
کلیپی متفاوت از صحبتهای امین حیایی در داخل قبر با همسرش!
واقعیتی وحشتناک در مدارس دخترانه کشور
5 تکنولوژی خلاقانه که حتی فکر نمی کردید وجود دارند!
دابسمش جدید 19 دی 95
سخنان جنجالی شهید دکتر بهشتی در مورد حقوق نجومی در لااقل سی سال قبل
دکتر عبدالکریم سروش دلیل نماز خواندش را بازگو می‌کند
پنج قسمت از وحشتناک‌ترین سکانس‌های فیلم‌هایی با موضوع جن‌
سخنان جنجالی شهید دکتر بهشتی در مورد حقوق نجومی و فقر
اعتراف وزیر رفاه به اشتباه دولت در برآورد طرح تحول سلامت
سخنان جنجالی دکتر حسن عباسی در مورد دولت و لیبرال‌ها
تکه تکه شدن یک هواپیما در حین پرواز
آزمایشی واقعی برای نمایش کاری که سیگار با ریه می‌کند!
اجرای کمدین حامد آهنگی در سری جدید خندوانه
شکار ببر (بهترین صحنه ممکن از شکار یک ببر)
ناهار خوردن مزرعه دار با حیواناتش سر میز
انتقادات تند و جنجالی مایلی کهن علیه کی روش
وقتی مایلی کهن تو نشست خبری گریه اش میگیره
تقلید صداى چهره‌هاى معروف توسط احسان کرمى در خندوانه
در دوران عقد رابطه زناشویی تا چه حد مجاز هست؟
مقایسه گوشی های گلکسی galaxy J5 prime و Galaxy J7 prime
خندوانه: استند آپ علی مسعودی درباره دعوا
این 1+5 را رعایت کنید تا دچار دردسر نشوید
ویدئوی آموزشی: فرهنگ ترافیک - قسمت اوّل
درگیری لفظی شدید مشحون با مجری رسانه ملی
دابسمش فوق العاده باحال و خنده دار دختر خواننده دیوانه!
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
بازدید رئیس دفتر روحانی از گورستان نصیرآباد شهریار
چالش آب داغ بایرام در خندوانه
دختری که سحرگاه کنار قبر پدر شهیدش، رهبری را ملاقات کرد
ببینید: خفن‌ترین جوک درباره‌ی پراید و فیلمای چرت ایرانی
دختری که قربانی شهوت پدر شد!
ضجه‌های دختری که در توالت عمومی یک باغ، قربانی تجاوز شد!
احتباك و آثار معنايي آن در تفسير قرآن
منطق تعلیمی به صورت درس به درس
شرح إبن عقیل
006_ بررسی تنبیهات قاعده
005_ بررسی ادلّه قاعده
آموزش زبان عربی با لهجه عراقی-2 (+فیلم)
آموزش زبان عربی با لهجه عراقی-1 (+فیلم)
004_ تفسیر مفردات قاعده
پیام‌های بازرگانی