استثناء سوم خمس: گلچین غنائم

مجله اینترنتی فهادان

برای گفتگویی آزادتر با دوستانتان
به انجمن ما مراجعه کنید
قالب جدیدی برای وبلاگتان نیاز دارید؟!!
شهرقالب !
دنبال مطالب تفریحی هستید؟!
بخش تفریحی!
آگهی محصولات

درج آگهی فروش کلیه


فهادان نیوز


فهادان عربیک


فهادان انگلیش


داستان و حکایت


قصه های کافی


پزشکی و سلامت


راهنمای حل جدول


با دیدن این ویدئوی 3 دقیقه‌ای، سیگار را برای همیشه، ترک خواهید کرد!

جهت نمایش این ویدئو در جعبه اصلی بر روی لینک زیر کلیک کنید.

کلیک»»



موضوع: استثنای سوم خمس: گلچین غنائم

سخن در مورد مستثنیات خمس غنائم جنگی بود.از مستثنای اول یعنی هزینه های غنیمت و مستثنای دوم یعنی مصالح مد نظر امام سخن گفتیم. سومین موردی که قبل از محاسبه خمس غنیمت جنگی،‌ از این غنائم استثنا میشود اجناس ممتاز و زمینهای برگزیده و کالاهای گرانقیمتیست که به انتخاب امام،‌ تعلق به ایشان خواهد گرفت.
استثنای سوم:صفایا الغنیمة
قال الماتن قده« و بعد استثناء صفايا[1] الغنيمة كالجارية الورقة[2] و المركب الفارة و السيف القاطع و الدرع فإنها للإمام ع»
در مورد این دسته از استثنائات غنیمت یعنی گزیده های آن،‌ مرحوم سید ماتن‌ ره،‌چند مثال ذکر میکنند. ابتدا کنیز ورقه یا روقه (به اختلاف نسخ)   که به هر تقدیر کنیز زیبا روی یا نمکین را گویند. مثال بعدی مرکب رهوار و گرانقیمت میباشد.(مرکب فارهه) سومین مثال، شمشیر بران میباشد که در زمانهای گذشته جزء ادوات جنگی ارزشمند بشمار میامده است. و مثال پایانی هم زره میباشد.(که پیرامون آن، سخن خواهد آمد.)
در مورد اصل ایندسته از استثنائات غنیمت، علامه در منتهی چنین فرموده است:
« و من الأنفال ما يصطفيه من الغنيمة في الحرب مثل: الفرس الجواد، و الثوب المرتفع، و الجارية الحسناء، و السيف القاطع، و ما أشبه ذلك، ما لم يجحف بالغانمين؛ و ذهب إليه علماؤنا أجمع. روى الجمهور: أنّ رسول اللّه- صلَّى الله عليه و آله و سلَّم- كان يصطفي من الغنائم الجارية و الفرس.»[3]
البته در روایات، قید عدم اجحاف به غنیمت بران، نیست و شاید سر ذکرش آنست که این صفایا نباید بگونه ای باشد که حساسیت مقاتلین را برانگیزاند و موجبات اعتراضشان را فراهم آورد.
روایات داله بر این استثنا
-فی مرسلة حماد بن عیسی عن العبد الصالح فی حدیث:« للامام صفو المال ان یاخذ من هذه الاموال، صفوها الجاریة الفارهة والدابة الفارهة و الثوب و المتاع بما یحب او یشتهی، فذلک له قبل القسمة و قبل اخراج الخمس»[4](کتاب الانفال ب1 ح4)
-و فی موثقة ابی بصیر عن الصادق علیه السلام:«سالته عن صفو المال قال:الامام یاخذ الجاریة الروقة و المرکب الفاره و السیف القاطع و الدرع قبل أن تقسم الغنیمة، فهذا صفو المال»[5](الباب ح15)
-و فی صحیح ربعی:« کان رسول الله ص اذا اتاه المغنم اخذ صفوه و کان ذلک له ثم یقسم ما بقی»[6](ب1 من قسمة الخمس ح3)
فلسفه این سهم برای امام
در نگاه اولی،‌ شاید این ابهام وجود داشته باشد که حکمت جعل چنین سهم و اختصاصی برای امام چیست؟ از طرفی با مقام و شان معصوم در بی اعتنایی به دنیا نمیسازد. از طرفی رسوم جاهلی ملوک و پادشاهان را در اذهان زنده میکند و از طرفی درک این سهم ویژه برای عموم مردم نیز قابل هضم نخواهد بود. به خاطر همین ابهامات و برای رفع آنها احتمالاتی در کیفیت جعل یا حکمت تشریع آن بیان شده است. از جمله در کیفیت جعل آن احتمال دارد که این سهم، تعلق به شخص امام نداشته باشد بلکه به منصب و جایگاه امامت تعلق داشته باشد.(همان احتمالی که از بعض المعاصرین در مورد سهم امام گفته شد و مختار ما نیز بود و البته در اینجا نیز تکرار شده است.)
در حکمت جعل چنین حکمی نیز احتمال میرود که اموال ممتاز و مراکب رهوار و گرانقیمت و کنیزان نگارین، اگر از میان غنائم جدا نشود و بنای بر تقسیم آنها میان جنگجویان باشد به کاری ناممکن میماند که ممکنست کار را به درگیری و نزاع بر سر میراث جنگ بکشاند. احتمال دیگر آنست که اگر چنین غنائمی تعلق به لشکریان داشته باشد موجب شود اهداف جنگجویان در بحبوحه جنگ برای بدست آوردن چنین غنائمی به حاشیه رود و زمینه شکست لشگر را فراهم سازد. لذا از ابتدا چنین اموال گزیده ای را برای امام قرار میدهند تا آنها را جدا کند و بفروشد و در مصالحی که تشخیص میدهد به مصرف برساند.
سَلَب
سلب تمام لوازم جنگی یک جنگجو را که در جنگ بدان محتاجست گویند از قبیل عمامه و زره وسلاح و نیزه و چاقو و... در مورد این عنوان عام بین اصحاب اختلافی درگرفته است. در جواهر الکلام [7] از مرحوم شیخ در کتاب الجهاد، نقل میکند که سلب، مثل جعاله های امام میداند که از استثنائات خمس بوده و بایستی آن را از آنِ قاتل سالب دانست. البته با این تفاوت که جعاله امام در جنگ، خمس ندارد اما خمس سلب را باید پرداخت. چرا که غنیمت به معنای اعم یعنی فائده در مورد سلب، صدق کرده و مثل ارباح مکاسب،‌ خمس آن نیز لازمست. در مقابل این نظر، مرحوم علامه در تذکره[8] در کتاب الجهاد، ابتدا شرایط چندگانه ای ذکر میکند که اگر امام،‌ در قبال کشتار کسی، سلب را به عنوان جایزه قاتل، اختصاص داد آیا خمس آن نیز لازمست یا نه؟ ایشان با توجه به مضمون روایت(من قتل قتیلا فله سلبه) که از عامه نقل شده و با تمسک به اطلاق آن،اخراج خمس آن را لازم نمیدانند.
اقول: این بحث در مساله پنجم عروه ذیل مبحث غنائم جنگی خواهد آمد. باری از طرفی عام قرآنی هرگونه غنیمتی را لازم الخمس میشمارد و از طرف دیگر مخصصی آمده است و سلب را بصورت مطلق، متعلق به قاتل سالب دانسته است و سخنی از خمس سلب هم به میان نیاورده است. پس بعید نیست که اطلاق مخصص را مقدم بدانیم و خمس سلب را لازم ندانیم.
« و كذا قطائع الملوك فإنها أيضا له ع»
رسمی در زمانهای گذشته در جنگها بود که پادشاهان، بهترین باغها و زمینهایی را که به غنیمت میگرفتند برای خود برمیداشتند. بعد از اسلام بنابر روایات فریقین، زمینهای اختصاصی پادشاهان از اموال اختصاصی امام میباشد. مرحوم شیخ طوسی در کتاب نهایه و مبسوط خویش، این سهم را از انفال میشمارد که اختصاصی امام معصوم میباشد. البته این قطایع در کتب فقهی قرین شرطی شده است که زمینها غصبی نباشد و الا بعد از فتح در جنگ، باید زمین را به مالک اصلی آن بازگرداند مگر اینکه مالک اصلی آن از کفار حربی باشد که از جهت حربی بودن، اموال او نیز جزء غنائم خواهد بود.
از جمله روایات داله بر این حکم، دو روایت ذیل است:
-و فی صحیح داود بن فرقد:«قال ابوعبد الله ع: قطایع الملوک کلها للامام و لیس للناس فیها شیئ»[9](کتاب الانفال، باب1،ح6)
-و فی موثقة سماعة:«...او شیئ یکون للملوک فهو خالص للامام و لیس للناس فیها سهم»[10](الباب، ح8)
نکته رجالی: مرحوم حکیم از روایت داود تعبیر به خبر کرده اند و استاد تعبیر به صحیحه کرده اند. با توجه به کتب رجالیه معلوم شد که اولا سند مرحوم شیخ الطائفه به سعد بن عبد الله،‌صحیح می‌باشد و خود سعد بن عبد الله بسیار جلیل القدر و مورد وثوق است. ابوجعفر ظاهرا مراد احمد بن عیسی، شخص جلیل القدر و ثقه می‌باشد و علی ابن الحکم و سیف بن عمیرة و داود بن فرقد نیز تماما ثقات و بعض از اکابر علمای شیعه بوده اند لذا موجبی برای ضعف حدیث نیست و توثیقات همه این بزرگان بر اساس تصریح مرحوم نجاشی و شیخ به وثاقت آنها بوده نه بخاطر وجود در اسناد کامل الزیارات. بنابر این تعبیر به خبر بدون ضمیمه صحیح که از مرحوم آیت الله حکیم صادر شده معلوم نیست بر چه اساس بوده است.

 


[1] ذکر فی المنجد:«الصَفوة و الصِفوة و الصُفوة من کل شیئ خالصه و خیاره» و قال:«الصفیّ و الصفیة من الغنیمة ما اختاره الرئیس لنفسه».

[2] الجاریة الورقة(کما فی بعض نسخ العروة) هی الجاریة الحسناء و فی بعض النسخ«الروقة» (شجره روقه به معنای درخت پربار و زیباست.) کما فی خبر ابی بصیر  بضم الراء ای الجمیلة یطلق علی الغلام و الجاریة جمعا و مفردا و یقرب منها الفارهة، فیقال: مرکب فاره و جاریة فارهة ای حسناء ملیحة».

[3]منتهى المطلب، علامه حلی، ج1، ص553، طبع قدیم.

[4] وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج9، ص524، ط آل البیت.

[5] وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج9، ص528، ط آل البیت.

[6] وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج9، ص510، ط آل البیت.

[7] جواهر الکلام، محمد حسن نجفی، ج16، ص10.

[8] تذکرة‌الفقهاء،‌ علامه حلی،‌ ج9، ص221(طبع الحدیث).

[9] وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج9، ص526، ط آل البیت.

[10] وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج9، ص526، ط آل البیت.


به دلیل به روز بودن سایت از صفحات دیگر نیز، دیدن فرمایید.

تبلیغات

Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
اطلاعات کاربری و عضویت سریع

عضو شويد
فراموشی رمز عبور؟

نام کاربری :
رمز عبور :


عضویت سریع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
صفحات جداگانه

سرگذشت دختر نوجوانی که توسط داعش ربوده شد
فیلم زایمان طبیعی در 10 گام با وسیله کمک کننده بدون سانسور
فیلم زایمان طبیعی واقعی
فیلم زایمان طبیعی بدون سانسور (3)
فیلم زایمان طبیعی بدون سانسور (2)
فیلم زایمان طبیعی بدون سانسور (1)
پاسخ روحانی به شایعه ردصلاحیتش در انتخابات 96
خانواده اوباما
عکس‌العمل جالب شش شیء درون مایکروفر
از ماری‌جوانا در تهران چه خبر؟ بوی تند علف در پارک‌ها
27 دی 95، صدای شدید شلیک گلوله ضد هوایی در میدان انقلاب و خیابان های اطراف شنیده شد.
روش تعیین قلمرو در زندگی خرس‌ها
بخیه زدن به صورت کودک معصوم سوری بدون بی حسی
به مناسبت یک سالگی برجام/ از امروز
توضیحات درخصوص شلیک ضد هوایی در تهران 27 دی 95
نحوه آرایش کردن خانم ها
ببینید: طنز دکتر سلام قسمت 137
لشکرکشی روحانی برای انتخابات 96
دو علت شکست جوان‌ها در زندگی
احترام به پدر و مادر :: آیت الله فاطمی‌نیا
امیرکبیر، مردی با آرمان‌های بلند
آسیب‌های اشتغال بانوان
بیرون آوردن جن از بدن دختر باکویی
بیرون کردن جن از دختر عرب (18+)
خارج کردن توده 11 کیلویی از بدن دختر 18 ساله 93
دختران جوانی که مجبورند با مردان 60 ساله ازدواج کنند!!
تجاوز جنسی و بارداری دختر 18 ساله ایرانی از مدیر شرکت!
افشاگری احمد توکلی از تخلفات وزیر هزار میلیاردی
فیلم‌های مستهجن در دسترس کودکان!
شگفت زدگی وزیر خارجه آلمان از کاخ اشرافی هاشمی رفسنجانی
کاخ هاشمی رفسنجانی
پیش بینی یک خانم کوچولو درباره برجام و انتخابات96
مستند تأثیر گذار دانستنی‌های روغن (3)
مستند تأثیر گذار دانستنی‌های روغن (2)
مستند تأثیر گذار دانستنی‌های روغن (1)
رهبر انقلاب، در نماز میّت رفسنجانی، کدام فراز را نخواندند؟
بازخوانی بیانات رهبری درباره هاشمی در نماز جمعه سال 88
آیت الله حسن صانعی موقع دفن آیت الله علی اکبر هاشمی رفسنجانی، در ضریح امام، از حال رفت.
آزمایش ادرار در برنامه ظنز شوخی کردم!
ازدواج در قدیم و امروز (مهران مدیری)
شعار مردم در تشیع جنازه هاشمی: وصیت هاشمی حمایت از خاتمی
اولین دختر موتور ریس سوار ایران و اولین سازنده دیجیریدو
هاشمی رفسنجانی؛ سیاستمدار ماندگار
امتحانِ ما، امتحانِ هاشمی
مهدی هاشمی اجازه نداد رییس صداوسیما زیر تابوت پدرش برود
شوخی و خنده هاشمی رفسنجانی با جوانان همراه با پاسخ‌های رک و پی‌پرده
صحنه دردناک گریه‌های دختر در کنار جنازه پدر
اوّلین خبر اعلان فوت آیت الله هاشمی رفسنجانی (خبری که در تاریخ، جاوید شد)
مهدی هاشمی رفسنجانی بر سر جنازه پدر
آخرین سخنرانی منتشر شده هاشمی رفسنجانی
تولید برق از باد شکم
این ویدیو مجبورتان می کند سیگار را ترک کنید
فیلم پخش نشده ی جلسه تاریخی سپردن وصیّتنامه امام به آستان قدس و خبرگان - 19 آذر 1366
کدام هاشمی رفسنجانی؟
حرکات نمایشی با موتور سیکلت
کلیپی متفاوت از صحبتهای امین حیایی در داخل قبر با همسرش!
واقعیتی وحشتناک در مدارس دخترانه کشور
5 تکنولوژی خلاقانه که حتی فکر نمی کردید وجود دارند!
دابسمش جدید 19 دی 95
سخنان جنجالی شهید دکتر بهشتی در مورد حقوق نجومی در لااقل سی سال قبل
دکتر عبدالکریم سروش دلیل نماز خواندش را بازگو می‌کند
پنج قسمت از وحشتناک‌ترین سکانس‌های فیلم‌هایی با موضوع جن‌
سخنان جنجالی شهید دکتر بهشتی در مورد حقوق نجومی و فقر
اعتراف وزیر رفاه به اشتباه دولت در برآورد طرح تحول سلامت
سخنان جنجالی دکتر حسن عباسی در مورد دولت و لیبرال‌ها
تکه تکه شدن یک هواپیما در حین پرواز
آزمایشی واقعی برای نمایش کاری که سیگار با ریه می‌کند!
اجرای کمدین حامد آهنگی در سری جدید خندوانه
شکار ببر (بهترین صحنه ممکن از شکار یک ببر)
ناهار خوردن مزرعه دار با حیواناتش سر میز
انتقادات تند و جنجالی مایلی کهن علیه کی روش
وقتی مایلی کهن تو نشست خبری گریه اش میگیره
تقلید صداى چهره‌هاى معروف توسط احسان کرمى در خندوانه
در دوران عقد رابطه زناشویی تا چه حد مجاز هست؟
مقایسه گوشی های گلکسی galaxy J5 prime و Galaxy J7 prime
خندوانه: استند آپ علی مسعودی درباره دعوا
این 1+5 را رعایت کنید تا دچار دردسر نشوید
ویدئوی آموزشی: فرهنگ ترافیک - قسمت اوّل
درگیری لفظی شدید مشحون با مجری رسانه ملی
دابسمش فوق العاده باحال و خنده دار دختر خواننده دیوانه!
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
بازدید رئیس دفتر روحانی از گورستان نصیرآباد شهریار
چالش آب داغ بایرام در خندوانه
دختری که سحرگاه کنار قبر پدر شهیدش، رهبری را ملاقات کرد
ببینید: خفن‌ترین جوک درباره‌ی پراید و فیلمای چرت ایرانی
دختری که قربانی شهوت پدر شد!
ضجه‌های دختری که در توالت عمومی یک باغ، قربانی تجاوز شد!
احتباك و آثار معنايي آن در تفسير قرآن
منطق تعلیمی به صورت درس به درس
شرح إبن عقیل
006_ بررسی تنبیهات قاعده
005_ بررسی ادلّه قاعده
آموزش زبان عربی با لهجه عراقی-2 (+فیلم)
آموزش زبان عربی با لهجه عراقی-1 (+فیلم)
004_ تفسیر مفردات قاعده
003_ نقل کلمات علماء حول این قاعده
پیام‌های بازرگانی