خمس متعلق به شخص امام یا منصب امامت؟

مجله اینترنتی فهادان

برای گفتگویی آزادتر با دوستانتان
به انجمن ما مراجعه کنید
قالب جدیدی برای وبلاگتان نیاز دارید؟!!
شهرقالب !
دنبال مطالب تفریحی هستید؟!
بخش تفریحی!
آگهی محصولات

درج آگهی فروش کلیه


فهادان نیوز


فهادان عربیک


فهادان انگلیش


داستان و حکایت


قصه های کافی


پزشکی و سلامت


راهنمای حل جدول


کانال رسمی سایت مجله اینترنتی فهادان

کانال فهادان کلیه


خمس متعلق به شخص امام یا منصب امامت؟

در مجموع از آیه 41 سوره انفال [1] و به مدد احادیث ذیل این آیه، خمس موارد هفتگانه از جمله ارباح مکاسب-اجمالا- به اثبات رسید.

ابتدائا دو مطلبی را که سید ماتن متعرض نشده اند بیان کرده و بعد به شرح ادامه متن عروه میپردازیم. قبل از بیان مطالب چند روایت که به بحث امروز مرتبط میشود در آغاز درس - از باب تیمن- نقل میکنیم:

عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ الْمُرْتَضَى فِي رِسَالَةِ الْمُحْكَمِ‌ وَ الْمُتَشَابِهِ نَقْلًا مِنْ تَفْسِيرِ النُّعْمَانِيِّ بِإِسْنَادِهِ الْآتِي عَنْ عَلِيٍّ ع قَالَ: وَأَمَّا مَا جَاءَ فِي الْقُرْآنِ- مِنْ ذِكْرِ مَعَايِشِ الْخَلْقِ وَ أَسْبَابِهَا- فَقَدْ أَعْلَمَنَا سُبْحَانَهُ ذَلِكَ مِنْ خَمْسَةِ أَوْجُهٍ وَجْهِ الْإِمَارَةِ  وَ وَجْهِ الْعِمَارَةِ- وَ وَجْهِ الْإِجَارَةِ وَ وَجْهِ التِّجَارَةِ- وَ وَجْهِ الصَّدَقَاتِ فَأَمَّا وَجْهُ الْإِمَارَةِ - فَقَوْلُهُ وَ اعْلَمُوا أَنَّمٰا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ- فَأَنَّ لِلّٰهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ- وَ لِذِي الْقُرْبىٰ وَ الْيَتٰامىٰ وَ الْمَسٰاكِينِ - فَجُعِلَ لِلَّهِ خُمُسُ الْغَنَائِمِ- وَ الْخُمُسُ يُخْرَجُ مِنْ أَرْبَعَةِ وُجُوهٍ- مِنَ الْغَنَائِمِ الَّتِي يُصِيبُهَا الْمُسْلِمُونَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ- وَ مِنَ الْمَعَادِنِ وَ مِنَ الْكُنُوزِ وَ مِنَ الْغَوْصِ[2]

وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُكَيْرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع‌ أَنَّهُ قَالَ:   إِنِّي لآَخُذُ مِنْ أَحَدِكُمُ الدِّرْهَمَ- وَ إِنِّي لَمِنْ أَكْثَرِ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَالًا- مَا أُرِيدُ بِذَلِكَ إِلَّا أَنْ تُطَهَّرُوا[3].

وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَبِي عَلِيِّ بْنِ رَاشِدٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي الْحَسَنِ الثَّالِثِ ع إِنَّا نُؤْتَى بِالشَّيْ‌ءِ فَيُقَالُ هَذَا كَانَ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع(حضرت جواد علیه السلام) عِنْدَنَا فَكَيْفَ نَصْنَعُ فَقَالَ مَا كَانَ لِأَبِي ع بِسَبَبِ الْإِمَامَةِ فَهُوَ لِي وَ مَا كَانَ غَيْرَ ذَلِكَ فَهُوَ مِيرَاثٌ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ وَ سُنَّةِ نَبِيِّهِ [4]

مطلب اول: آیا خمس ملک شخص امام می باشد یا ملک منصب امامت می باشد؟ مرحوم امام ره در نجف اصرار داشتند و بعض معاصرین هم قائل به مبنای دوم یعنی تعلق خمس به منصب امامت و در راستای تامین هزینه های حکومت هستند.

به نظر ما هم خمس متعلق به جایگاه امامت میباشد. به عبارت فنی تر خمس، ملک امام به حیثیت تقییدیه میباشد نه حیثیت تعلیلیه یعنی هر جا حیثیت تقییدی و امیر الامة موجود باشد ملکیت ثابت و هرجا حیثیت منتفی شود ملکیت هم منتفی میشود.

با این تعبیر، خمس، ملک شخص امام کاظم یا امام رضا علیه السلام نمی باشد بلکه در اختیار ایشان به عنوان ولی امر و حاکم اسلامی یا به عنوان رئیس و سائس امت، می باشد. به عبارت دیگر، خمس ملک علی وجه الامارة است و به عنوان امیر و سائس الامة، اختیارش بدست امام معصوم میباشد لذا بعد از مرگ امام، ملک ورثه امام نمیشود.

دلیل تعلق خمس به منصب امامت

روایات فوق نیز بر این مطلب دلالت دارند امام علی علیه السلام در روایت اول تصریح دارند که یکی از منابع درآمد، درآمد حکومتهاست که مبتنی بر خمس می باشد. امام صادق علیه السلام هم در روایت دوم میفرمایند من نیازی به خمس شما ندارم ولی برای پاک شدن شما از خمس استفاده میکنم.بی نیازی امام از خمس میتواند حکایتگر آن باشد که امام به خمس نگاه شخصی ندارند و فلسفه خمس را برای تامین نیاز دستگاه امامت و تطهیر اموال شیعیان میدانند. امام هادی علیه السلام در روایت سوم نیز در پاسخ سائل بین اموال جایگاه امامت با اموال شخص امام، تمایز قائل شده و اولی را قابل ارث بردن نمیدانند که به احتمال زیاد، مقصود از اموال امامت اموالی چون خمس مقصود نظر باشد.

اعتبار هم دلالت بر همین مطلب دارد مثلا فقط یکی از معادن یعنی نفت و درآمد آن و خمس آن را اگر در نظر بگیرید پول هنگفتی را تشکیل میدهد که تمام سادات نیازمند را میتوان تا سرحد پولدار شدن، تامین کند و یک قشر مرفهی از ذراری پیامبر ص و تافته ای جدا بافته ایجاد کند. (چه رسد به ارقام خمس سایر موارد چون ارباح مکاسب و...) با این بیان شاید بتوان ادعا کرد که گزینه انحصاری، تعلق خمس به امیر امت در راستای امارت و حکومتداری می باشد. لعل اینکه خلفای جور از خمس، ترسناک بودند و قائل شدند  که خمس به حکومت برگردد و به دست امیرالمومنین علیه السلام نرسد چون کمیت هائل و فراوانیست واگر دست آنها برسد تهدید بزرگی برای حکومت ایجاد می کند.

اگر هم خمس تعلقی به سادات داشته باشد، این نه از باب آنست که ملک آنها باشد بلکه مقام حاکم امت اقتضا دارد که نیازهای بنی الزهرا س را به نحو احسن تامین کند و شأن ابنای رسول الله ص را در حد عالی حفظ کند.
بدین ترتیب روشن میشود که در زمان ما هم سهم امام، ملک مرجع تقلید نیست بلکه در اختیار مرجع تقلید برای اداره امت، قرار میگیرد تا صرف اداره حوزات علمیه و نیازهای مستمندان شیعه شود که البته تشخیص این مطلب با مرجع تقلید می باشد.

کیفیت ملکیت منصب امامت بر خمس

در  ملکیت شخص حقیقی که مشکل و بحثی نیست اما ملک شخص حقوقی نیز یک امر پذیرفته شده در میان جوامع از قدیم تا به امروز می باشد. در گذشته، عناوین حقوقی چون مسجد و حسینیه را میتوان نام برد که مومنان، موقوفاتی را برای تعمیر و آبادانی آن وقف می کنند و منافع آن موقوفه ها تعلق به چنین امر اعتباری میگیرد.

امروزه هم اموال دولتی را میتوان مثال زد که با تغییر دول و روسای آن، باز هم ملکیت اعتباری دولتی بر اموال حکومت باقیست. حتی در صورت تغییر حکومتها اموال یک کشور مثل سفارتخانه ها و حسابهای بانکی یک کشور در خارج، به حاکمان جدید واگذار میشود.

البته اختلاف نظری در این زمینه بین برخی مراجع وجود دارد و از آنجایی که ملکیت را برای بانکهای دولتی انکار میکنند لذا بر اموال بانکهای دولتی حکم مجهول المالک رانده و اختیار آن را بدست حاکم شرع، وامیگذارند ولی این اشکال را در بانکهای خصوصی که از اموال اشخاص حقیقی معین، تشکیل شده، ندارند. (ثمره این بحث در گرفتن سودهای بانکی و وام بانکی، معلوم میشود.)

نتیجه: ملکیت امری اعتباریست که میتواند به شخص یا شخصیت تعلق گیرد؛ میتواند به شخص امام یا به منصب امامت تعلق گیرد.

اشکال و جواب

اشکال: از آنجایی که ملکیت امری عرضیست نیاز به محل دارد و ملکیت عناوین، امری اعتباری و عرضی بدون محل می باشد که قوام و تحققی برایش تصویر نمیشود.

جواب: ملکیتی که جزء اعراض تسعه است با ملکیت اعتباری فرق دارد، در قسم اول عرض بدون محل واقعی وجود نمی یابد اما در قسم دوم میتواند قائم به وجود فرد باشد یا در مورد هیئتی مثل دولت یا جمادی مثل حسینیه و مسجد قرار گیرد.

ملکیت امام بر هستی

مطلب دوم: روایات مستفیض یا متواتر به تواتر اجمالی دلالت دارند که دنیا و ما فیها ملک پیامبر و ائمه معصومین علیهم السلام میباشد:

وَ عَنْ زُرَارَةَ وَ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ وَ أَبِي بَصِيرٍ أَنَّهُمْ قَالُوا لَهُ مَا حَقُّ الْإِمَامِ فِي أَمْوَالِ النَّاسِ- قَالَ الْفَيْ‌ءُ وَ الْأَنْفَالُ وَ الْخُمُسُ وَ كُلُّ مَا دَخَلَ مِنْهُ فَيْ‌ءٌ أَوْ أَنْفَالٌ أَوْ خُمُسٌ أَوْ غَنِيمَةٌ- فَإِنَّ لَهُمْ خُمُسَهُ فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ- فَأَنَّ لِلّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ- وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ - وَ كُلُّ شَيْ‌ءٍ فِي الدُّنْيَا فَإِنَّ لَهُمْ فِيهِ نَصِيباً- فَمَنْ وَصَلَهُمْ بِشَيْ‌ءٍ- فَمِمَّا يَدَعُونَ لَهُ لَا مِمَّا يَأْخُذُونَ مِنْهُ.[5]

بنابر روایت فوق (و روایات فراوان دیگر در این ابواب)انفال، تمام رودخانه های دنیا و تمام زمینهای موات ملک امام می باشد. رئوس جبال و بطون اودیه و معادن و زمینهای موات همگی مال امام می باشند.

نکته رجالی: با مراجعه به کتاب رجال کشی مشاهده میشود ایشان عده ای از بزرگان را رمی به غلو میکند، منجمله یونس بن عبد الرحمن که امام رضا علیه السلام بعد از مشاهده کتاب او فرمودند:«اعطاه الله بکل کلمة نورا»[6] ولی در عین حال چنین وصفی از کشی در مورد وی وارد شده است.

باید توجه شود که این اوصاف، دخلی به وثاقت راوی در مقام روایت ندارد اینها عمدتا به خاطر اختلافاتیست که بین اصحاب ائمه واقع میشده و البته بیشتر این اختلافات در مسائل کلامیه بوده که بین متکلمان شیعه در زمان خود ائمه علیهم السلام، واقع میشده است و گاهی به دودستگی و نزاع  و گاهی هم کار به طرد و لعن و تکفیر میکشید. ائمه علیهم السلام بنابر مصالح، در مواجهه با این اختلافات، گاهی نظر میدادند و گاهی میفرمودند که شما با فلانی کاری نداشته باشید...

حالِ اصحاب ائمه علیهم السلام که مورد طعن واقع شده اند ولی میتوان به وثاقت روایات فقهی آنها قائل شد بدتر از امثال بنی فضال نیست که در عین انکار امامت موسی بن جعفر، حضرت عسکری علیه السلام در پاسخ راوی که گفت خانه های ما از کتابهای ایشان پرست، فرمودند:« خذوا ما رووا و ذروا ما رأوا...»[7]

و للکلام تتمة و الحمدلله.


[1] انفال/سوره8، آیه41.

[2] وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج9، ص490، ابواب ما یجب فیه الخمس، باب 2، ح12، ط آل البیت.

[3] وسائل الشیه،شیخ حرعاملی، ج9، ص484، ابواب مایجب فیه الخمس، باب1، ح3، ط آل البیت.

[4] وسائل الشیعه،شیخ حر عاملی، ج9، ص537، ابواب انفال، باب2، ح6،ط آل البیت.

[5] وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج9، ص534، ابواب انفال، باب1، ح33، ط آل البیت.

[6] الأصول الاصلية و القواعد الشرعية،  السيد عبدالله شبر، ج 1، ص159.

[7] وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج27، ص142، ط آل البیت.

 

به دلیل به روز بودن سایت از صفحات دیگر نیز، دیدن فرمایید.

تبلیغات

Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
اطلاعات کاربری و عضویت سریع

عضو شويد
فراموشی رمز عبور؟

نام کاربری :
رمز عبور :


عضویت سریع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
صفحات جداگانه

بیانات مهم رهبر انقلاب در جلسه خارج فقه
فناوری: تولید برق با یه قطعه ساده
ساخت لامپ پر نور به وسیله مداد
ویدیو جالب از بخاری روشن کردن
تولید برق با سیم سیار
با عرض پوزش بابت این صحنه‌های دلخراش
حرف زدن دختر دو سر آمریکایی با هر دو دهانش
عجیباً غریبا: نامرئی شدن مرد آفریقایی با پودری عجیب
ببینید: اقتدار نیروی انتظامی در دستگیری و جمع‌آوری اراذل و اوباش.
وقتی امام خمینی درخواست روحانی را برای ملاقات به خاطر تخلّف در شورای نظارت رد می‌کنند! (44 ثانیه)
بالاتر از خبر ۲۸ بهمن ۹۵: از سوال پرسیدنی که مجازاتش زندان است تا هواپیمای نو نیامده به تعمیرگاه رفت!
ببینید: مستند از کودک پنج ساله تا سران فتنه!
کلیپی از جفت گیری طاووس را برای شما قرار دادیم.
گنجشکی بعد از برخورد با شیشه، بیهوش شده و گنجشک دیگری با روش‌های مختلف او را به هوش می‌آورد!
ویدئوی تأثیر گذار از به آتش کشیدن یک موتور سوار ریشی توسط فتنه‌گران 88
نشانه‌گیری این دختر، دنیا را مبهوت خود کرده!
صحبت‌های دختر جوانی که چند روز پیش، پزشک ‌اصفهانی به جای غده، تنها کلیه‌اش را خارج کرد.
وعده‌های شیک و مجلسی دولتمردان!
ببینید: چینی‌ها، اینگونه فرهنگ‌سازی می‌کنند!
ببینید: شعارهای ساختار شکنانه خوزستانی‌ها مقابل درب استانداری
تفاوت فتحش معذرت‌خواهی در خارج و ایران
چند گل قشنگ و دیدنی
افشاگری بی‌سابقه و مستند دکتر علی کرمی
فیلم/ توزیع تصادفی دعوتنامه مهمانسرای امام رضا علیه‌السلام در میان زائران مسیر مشهد.
آمار دروغ اشتغال، توسط دولت راستگویان
شوخی جنسی با خبرنگار، در حین پخش زنده
کلیپی ناب از فلر پراکنی جنگنده اف ۱۶
قسمت بیست و دوم طنز سیاسی دیش و میش.
رهبر انقلاب: واقعا اگر ممكن بود، می‌رفتم همدان دیدن این مرد!
مصاحبه جنجالی جلال حسینی و مهدی رحمتی پس از دربی۸۴
دعوای هوادارن استقلال و پیروزی بیرون از ورزشگاه پس از دربی ۸۴، منجر به زخمی شده بیش از صد نفر شد.
پاره شدن شلوار مجری ایرانی در برنامه زنده! (66 ثانیه)
بیاد تمامِ قربانیانِ اسید پاشی قسمت اول (60 ثانیه)
کلیپ واقعی پرتاب کفش بر سر رئیس جمهور آمریکا (3 ثانیه)
انتقاد وزیر بهداشت از شهاب حسینی و شهرزاد
با تبر، بیضه‌ها و آلت طرف را از بیخ می‌کنه
فیلم افشاگری جدید کارمند شبکه جم
دختری که به 20 زبان صحبت می‌کند!!
فیلم طنز سیاسی دکتر سلام _ ۱۴۰
صحنه اخراج رحمتی در دقیقه‌های پایانی شهرآورد.۱
درگیری سیدجلال حسینی و سیدمهدی رحمتی
طنز؛ مضرات سیگار بدتر است یا قلیان؟!
اظهارات بسیار جنجالی و پر شور پیام مرادی از روحانی در روز دانشجو
چگونه بنویسیم چگونه بخوانیم؟ (1)
سوتی: پخش لب گرفت در برنامه زنده ورزشی
توضيحات از صادق زيبا كلام در مورد رد نشدن از روی پرچم آمريكا در برنامه زنده.
اجرای فوق العاده زیبای یه لطیفه از مجری در برنامه زنده شبکه جام جم
سوتی جواد خیابانی رو آنتن زنده میگه موقعیت تاکتیکی بگا رفت!!!
وقتی محافظان ظریف «محسن تنابنده» را هم خودی نمی‌دانند!
واقعاً دیدنی: لحظه جرقه و از مدار خارج شدن ايستگاه برق در اهواز.
فیلمی از اوضاع اهواز از زبان مردم؛ اینجا خبری از گرد و غبار نیست! ارسالی توسط علیرضا
کلیپ با حال تبلیغ موزیکال بخاری در افغانستان
واکنش نخست وزیر ژاپن به دست دادن عجیب ترامپ
خودارضایی پسری در حضور مردم
روايت امام خامنه‌ای از برنامه يک روز كاری خود
ویدئوی دیدنی از گفتگوی تلویزیونی رفسنجانی در انتهای دوره ریاست جمهوری
رفسنجانی را بهتر بشناسیم! (قسمت هشتم)
جدال لفظی سنگین ایوبی و افخمی در برنامه هفت (4)
جدال لفظی سنگین ایوبی و افخمی در برنامه هفت (3)
جدال لفظی سنگین ایوبی و افخمی در برنامه هفت (2)
جدال لفظی سنگین ایوبی و افخمی در برنامه هفت (1)
فیلم: دروغ‌های ۲۰۰ درجه علیه قالیباف!
50 گل برتر و زیبای رونالدو برای رئال مادرید
فیلم: درگیری لفظی در نشست خبری فیلم قاتل اهلی
ندا یاسی! برایت متأسفم تو از یک حیوان پست‌تری!
علت ناراحتی همسر ترامپ در مراسم تحلیف چه بود؟
هدیه همسر ترامپ، اوباما را گیج کرد!
گزارش جنجالی از زندگی مسئولین
وقتی ترامپ به قرآن گوش می‌کند
کلیپ کامل دعوای خفن دونالد ترامپ سر شرط‌بندی در کشتی کج
اعتراض یک زن خوزستانی به بی تفاوتی ابتکار به وضع مردم!
تشکر رسمی و عمومی آیت الله خامنه‌ای از ترامپ
رفسنجانی و مصرف اشیاء لوکس
طنز سیاسی دکتر سلام قسمت ۱۳۹
رفسنجانی و خطبه‌های نماز جمعه
رفسنجانی را بشناسیم: سازندگی به هر قیمتی
کوتاه از هاشمی رفسنجانی (4): بازنگری ارزش‌ها در دهه 70
هاشمی رفسنجانی و حوادث سال 88
هاشمی را بشناسید! (2): چرا هاشمی در انتخابات 84 شکست خورد؟
هاشمی را بشناسید! (1): تنها رئیس‌جمهوری که می‌دانست چه می‌خواهد بکند!
چپ کردن ماشین رهبر انقلاب توسط محافظ جدیدش
یک پیشنهاد ساده - آموزش سکس
سند مخالفت روحانی با رهبری افشا شد!
شبکه خبر: فروش گوشت مرغ رنگ شده به جای گوشت قرمز!
پربازدیدترین ویدئوی سایت روشنگری در سال 95: اسیری در دستان داعش
سگ‌های فوق‌العاده با هوش
گفتگوی ویژه حمله ناو امریکایی به هواپیمای مسافربری ایران
آهنگ تصویری هم‌شاگردی سلام آهنگ خاطره انگیز و زیبای هم‌شاگردی سلام دهه شصت
اقدام تحسین بر انگیز داماد با مادر خدمتکار خود
لحظه وحشتناک مرگ ناگهانی افراد مشهور جلوی دوربین!
ویدئوی طنز سیاسی دکتر سلام 138(نسخه اصلی)
راه رفتن مردی به صورت کاملاً برهنه در قزوين
کلیپ مردی که لخت در اسفراین دوچرخه سواری میکرد
سخنان جنجالی حسن عباسی درمورد روحانی
سخنرانی جنجال برانگیز سردار قاسمی درباره چگونگی فوت هاشمی رفسنجانی
انتقال فناوری سه خودرو روز کره ای به ایران
دندان گرفتن دست داماد توسط عروس
حمله گوریل به انسان
سوتي هاي مردم در مصاحبه هاي تلويزيوني آخر خنده بزور پیدا کردم
فیلم کوتاه روابط زناشویی
پیام‌های بازرگانی

آگهی بهترین محصولات