کتاب الخمس و مقدمه آن

مجله اینترنتی فهادان

برای گفتگویی آزادتر با دوستانتان
به انجمن ما مراجعه کنید
قالب جدیدی برای وبلاگتان نیاز دارید؟!!
شهرقالب !
دنبال مطالب تفریحی هستید؟!
بخش تفریحی!
آگهی محصولات

درج آگهی فروش کلیه


فهادان نیوز


فهادان عربیک


فهادان انگلیش


داستان و حکایت


قصه های کافی


پزشکی و سلامت


راهنمای حل جدول


کانال رسمی سایت مجله اینترنتی فهادان

کانال فهادان کلیه


درس خارج فقه استاد مصطفی اشرفی شاهرودی

«کتاب الخمس»

موضوع: کتاب الخمس و مقدمه آن

در اسلام، مالیات‌ها (یا به اصطلاح عربی، ضرائب) متعددی وجود دارد که هر یک، متکفّل تأمین مصارف خاصی می‌باشد و شارع از این راه به تامین نیاز آن موارد اهتمام دارد. در چند سال گذشته از مالیاتی اسلامی به نام زکات سخن گفتیم. خمس به معنای یک پنجم مال می‌باشد که در هفت مورد باید صاحب مال، خمس آن مال را اخراج کند و به دستور قرآن و روایات، به پیامبر صلی الله علیه و آله و یا معصومین علیهم السلام و مصارف دیگر آن بپردازد. در روزهای آتی، إن شاء الله بحث را در سه محور ذیل ادامه می‌دهیم:

وجوب خمس

مصرف خمس

موارد وجوب خمس

تیمناً و تبرکاً امروز اشاره‌ای به مطلع کلام مرحوم سید یزدی در عروة الوثقی و چند روایت، پیرامون آن خواهیم پرداخت تا در روزهای آتی به تفصیل مطلب بپردازیم:

«کتاب الخمس و هو من الفرائض«[1]

بنابر یک معنا، فریضه به دستوراتی گویند که در  قرآن بدان تصریح شده است و بنابر معنای دوم، هر چه در دین مقدس اسلام واجب شده باشد و لو سخنی از آن در قرآن نرفته باشد، فریضه نام دارد.

«و قد جعلها الله تعالى لمحمد صلی الله علیه و آله و ذريته عوضاً عن الزكاة إكراما لهم[2]«

چنانکه در کتاب الزکاة، تفصیلا سخن گفتیم دادن زکات به بنی هاشم حرامست. روایت اوّل باب 29 از ابواب مستحقین زکات، حرمت زکات بر بنی هاشم را از زبان پیامبر صلی الله علیه و آله، چنین نقل می کند:

«يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ إِنَّ الصَّدَقَةَ لَا تَحِلُّ لِي وَ لَا لَكُمْوَ لَكِنِّي قَدْ وُعِدْتُ الشَّفَاعَةَ[3]«

و در روایت دومی یعنی روایت فضلا، فلسفه حرمت زکات بر ذریه رسول الله چنین بیان شده است:

إِنَّ الصَّدَقَةَ أَوْسَاخُ أَيْدِي النَّاسِ وَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَيَّ مِنْهَا وَ مِنْ غَيْرِهَا مَا قَدْ حَرَّمَهُ وَ إِنَّ الصَّدَقَةَ لَا تَحِلُّ لِبَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِب[4]«

به همین جهت می‌توان گفت که خدای متعال، زکات را اوساخ و چرک اموال قرار داده است و به خاطر کرامت خاتم الانبیاء و به تبع، ذریه ایشان، زکات را بر ایشان حرام کرده و خمس را در عوض زکات بر ایشان مقرر داشته است.

سخن امام خمینی ره در مورد مصارف خمس:

مرحوم استاد امام خمینی ره در مورد مصارف زکات، سخنی دارند که بد نیست اشاره‌ای بدان داشته باشیم. ایشان می‌فرمودند: امکان ندارد مصرف خمس، اختصاص به شخص پیامبر صلوات الله علیه و آله و ذریه ایشان داشته باشد زیرا موارد خمس، رقم بالایی را شامل می‌شود که از نیاز پیامبر صلوات الله علیه و آله یا ائمه علیهم السلام و ذریه ایشان بسیار فراترست. مثلاً خمس نفت و گاز را اگر به عنوان یکی از معادن بخواهیم حساب کنیم و از خمس تکسّبات و دیگر معادن و موارد، صرف‌ِنظر کنیم می‌توان با عشری از اعشار آن، همه حوزات علمیه را اداره کرد و همچنین نیاز همه فقراء سادات را تا سر حد غنا تامین کرد.

نتیجه آنکه باید این رقم را مربوط به جایگاه و منصب حکومتی امام معصوم علیه السلام دانست که بدان وسیله نیازهای حکومت را برطرف سازد و هزینه اداره کشور و دولت اسلامی و تأمین نیازهای داخلی و خارجی از جمله: هزینه‌های نظامی و جنگ و دفاع دانست.

در بعض از روایات تاریخی نیز این نقل وجود دارد که پس از جنگ‌ها و فتوحاتی که در زمان عمر رخ داد و غنائم فراوان بدست آمد وی منکر خمس شد و آن را برای تأمین هزینه‌های حکومت بکار گرفت. مثلاً تنها زر و زیور آلات دختران یزدگرد، به قدری فراوان بود که عایشه را به طمع اندازد و تقاضای گرفتن بخشی از آن را داشته باشد و البته این تقاضای وی با پاسخ مثبت مواجه شد!

لذا شاید بتوان گفت: خمس پیامبر صلوات الله علیه و آله و امام علیهم السلام، برای حفظ ثغور اسلام و اداره حکومت اسلامی باشد.

«و من منع منه درهما أو أقل كان مندرجا في الظالمين لهم و الغاصبين لحقهم بل من كان مستحلا لذلك كان من الكافرين[5]«

انکار خمس به عنوان یکی از مسلّمات قرآن و ضروریات دین، موجب ارتداد می‌شود.

ففي الخبر عن أبي بصير قال: «مَا أَيْسَرُ مَا يَدْخُلُ بِهِ الْعَبْدُ النَّارَ قَالَ مِنْ أَكْلٍ مِنْ مَالِ الْيَتِيمِ دِرْهَماً وَ نَحْنُ‏ الْيَتِيم[6]‏»

و عن الصادق علیه السلام: «إِنَّ اللَّهَ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَمَّا حَرَّمَ عَلَيْنَا الصَّدَقَةَ أَنْزَلَ لَنَا الْخُمُسَ فَالصَّدَقَةُ عَلَيْنَا حَرَامٌ وَ الْخُمُسُ لَنَا فَرِيضَةٌ وَ الْكَرَامَةُ لَنَا حَلَالٌ[7]»

و عن أبي جعفر علیه السلام «لَا يَحِلُّ لِأَحَدٍ أَنْ يَشْتَرِيَ مِنَ الْخُمُسِ شَيْئاً حَتَّى يَصِلَ إِلَيْنَا حَقُّنَا[8]»

و عن أبي عبد الله علیه السلام: «لَا يُعْذَرُ عَبْدٌ اشْتَرَى‏ مِنَ الْخُمُسِ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ يَا رَبِّ اشْتَرَيْتُهُ بِمَالِي حَتَّى يَأْذَنَ لَهُ أَهْلُ الْخُمُسِ[9]»

خمس غنائم جنگی و شرایط آن

فصل 1: فيما يجب فيه الخمس‌ و هو سبعة أشياء:‌ الأول الغنائم المأخوذة من الكفار  من أهل الحرب قهراً بالمقاتلة معهم بشرط أن يكون بإذن الإمام علیه السلام[10].

شرط اول: جنگ به اذن امام

هرگاه به اذن امام مسلمانان با کفار بجنگند و غنائمی به کف آرند یک پنجم آن خمسی است که بایستی به پیامبر و ذریه ایشان بپردازند. خمس غنائم جنگ، قدر متیقن از آيه خمس می‌باشد:

«وَ اعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبَى وَ الْيَتَامَى وَ الْمَسَاكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ[11]»

منتها در عده‌ای از روایات شیعه وارد شده که غنائم، اختصاص به غنائم دار‌الحرب ندارد بلکه هر فایده‌ای که برای مسلمان حاصل آید خمس بدان تعلق می‌گیرد:

« حَتَّى الْخَيَّاطُ يَخِيطُ قَمِيصاً بِخَمْسَةِ دَوَانِيقَ فَلَنَا مِنْهُ‏ دَانِق‏[12]»

 برخی از علماء به مقتضای برخی روایات، کلمه غنیمت را به هر فایده‌ای که شخص می‌برد تعمیم داده‌اند ولی در مقابل، عده‌ای مثل صاحب مدارک[13]، بسان اهل سنت، غنائم را مختص غنائم دار‌الحرب گرفته و آیه را شامل شش مورد دیگر از موارد خمس نمی‌دانند.

باری سخن اینست که شرایط جنگی که غنیمت در آن لازم الخمس است چیست؟ اوّلین شرطی که مطرح شده است اذن امامست و اگر بدون اذن امام، جنگی صورت بگیرد تمام غنیمت، ملک امام می‌باشد و بین خمس و اربعة اخماس فرقی نیست.

بحث دوم آنست که خمس آیا شامل اراضی هم می‌شود مثل اراضی فتوحات دوران خلفاء، چون مدائن تا همدان و خراسان که بدست مسلمانان فتح شد؟ یا فقط اموال منقولی که در جنگ‌ها اخذ می‌شود ملک امام و سادات نیازمندست و در اراضی، ایشان را سهمی نیست؟ و سیأتی الکلام فیه، إن شاء الله.



[1]عروة الوثقی، سید کاظم یزدی، ج2، ص367

[2] همان

[3] وسائل الشیعه؛ ح1ب29 از ابواب مستحقان زکات

[4]همان ح2

[5]عروة الوثقی، سید کاظم یزدی، ج2، ص367

[6] وسائل الشیعه؛ 9/483

[7] همان

[8] همان؛ 9/484

[9] وسائل الشیعه؛ 9/542

[10]العروة الوثقی (للسید الیزدی)، ج‌2، ص: 367

[11] آیه 41 سوره انفال

[12] وسائل الشیعه؛ 9/503

[13] سید محمد موسوی عاملی مشهور به صاحب مدارک ملقب به شمس الدّین (زاده ۹۴۶ قمری - درگذشته ۱۰۰۹ قمری در جبع) از مراجع عام تقلید شیعه بود.


به دلیل به روز بودن سایت از صفحات دیگر نیز، دیدن فرمایید.

تبلیغات

Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
اطلاعات کاربری و عضویت سریع

عضو شويد
فراموشی رمز عبور؟

نام کاربری :
رمز عبور :


عضویت سریع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
صفحات جداگانه

بیانات مهم رهبر انقلاب در جلسه خارج فقه
فناوری: تولید برق با یه قطعه ساده
ساخت لامپ پر نور به وسیله مداد
ویدیو جالب از بخاری روشن کردن
تولید برق با سیم سیار
با عرض پوزش بابت این صحنه‌های دلخراش
حرف زدن دختر دو سر آمریکایی با هر دو دهانش
عجیباً غریبا: نامرئی شدن مرد آفریقایی با پودری عجیب
ببینید: اقتدار نیروی انتظامی در دستگیری و جمع‌آوری اراذل و اوباش.
وقتی امام خمینی درخواست روحانی را برای ملاقات به خاطر تخلّف در شورای نظارت رد می‌کنند! (44 ثانیه)
بالاتر از خبر ۲۸ بهمن ۹۵: از سوال پرسیدنی که مجازاتش زندان است تا هواپیمای نو نیامده به تعمیرگاه رفت!
ببینید: مستند از کودک پنج ساله تا سران فتنه!
کلیپی از جفت گیری طاووس را برای شما قرار دادیم.
گنجشکی بعد از برخورد با شیشه، بیهوش شده و گنجشک دیگری با روش‌های مختلف او را به هوش می‌آورد!
ویدئوی تأثیر گذار از به آتش کشیدن یک موتور سوار ریشی توسط فتنه‌گران 88
نشانه‌گیری این دختر، دنیا را مبهوت خود کرده!
صحبت‌های دختر جوانی که چند روز پیش، پزشک ‌اصفهانی به جای غده، تنها کلیه‌اش را خارج کرد.
وعده‌های شیک و مجلسی دولتمردان!
ببینید: چینی‌ها، اینگونه فرهنگ‌سازی می‌کنند!
ببینید: شعارهای ساختار شکنانه خوزستانی‌ها مقابل درب استانداری
تفاوت فتحش معذرت‌خواهی در خارج و ایران
چند گل قشنگ و دیدنی
افشاگری بی‌سابقه و مستند دکتر علی کرمی
فیلم/ توزیع تصادفی دعوتنامه مهمانسرای امام رضا علیه‌السلام در میان زائران مسیر مشهد.
آمار دروغ اشتغال، توسط دولت راستگویان
شوخی جنسی با خبرنگار، در حین پخش زنده
کلیپی ناب از فلر پراکنی جنگنده اف ۱۶
قسمت بیست و دوم طنز سیاسی دیش و میش.
رهبر انقلاب: واقعا اگر ممكن بود، می‌رفتم همدان دیدن این مرد!
مصاحبه جنجالی جلال حسینی و مهدی رحمتی پس از دربی۸۴
دعوای هوادارن استقلال و پیروزی بیرون از ورزشگاه پس از دربی ۸۴، منجر به زخمی شده بیش از صد نفر شد.
پاره شدن شلوار مجری ایرانی در برنامه زنده! (66 ثانیه)
بیاد تمامِ قربانیانِ اسید پاشی قسمت اول (60 ثانیه)
کلیپ واقعی پرتاب کفش بر سر رئیس جمهور آمریکا (3 ثانیه)
انتقاد وزیر بهداشت از شهاب حسینی و شهرزاد
با تبر، بیضه‌ها و آلت طرف را از بیخ می‌کنه
فیلم افشاگری جدید کارمند شبکه جم
دختری که به 20 زبان صحبت می‌کند!!
فیلم طنز سیاسی دکتر سلام _ ۱۴۰
صحنه اخراج رحمتی در دقیقه‌های پایانی شهرآورد.۱
درگیری سیدجلال حسینی و سیدمهدی رحمتی
طنز؛ مضرات سیگار بدتر است یا قلیان؟!
اظهارات بسیار جنجالی و پر شور پیام مرادی از روحانی در روز دانشجو
چگونه بنویسیم چگونه بخوانیم؟ (1)
سوتی: پخش لب گرفت در برنامه زنده ورزشی
توضيحات از صادق زيبا كلام در مورد رد نشدن از روی پرچم آمريكا در برنامه زنده.
اجرای فوق العاده زیبای یه لطیفه از مجری در برنامه زنده شبکه جام جم
سوتی جواد خیابانی رو آنتن زنده میگه موقعیت تاکتیکی بگا رفت!!!
وقتی محافظان ظریف «محسن تنابنده» را هم خودی نمی‌دانند!
واقعاً دیدنی: لحظه جرقه و از مدار خارج شدن ايستگاه برق در اهواز.
فیلمی از اوضاع اهواز از زبان مردم؛ اینجا خبری از گرد و غبار نیست! ارسالی توسط علیرضا
کلیپ با حال تبلیغ موزیکال بخاری در افغانستان
واکنش نخست وزیر ژاپن به دست دادن عجیب ترامپ
خودارضایی پسری در حضور مردم
روايت امام خامنه‌ای از برنامه يک روز كاری خود
ویدئوی دیدنی از گفتگوی تلویزیونی رفسنجانی در انتهای دوره ریاست جمهوری
رفسنجانی را بهتر بشناسیم! (قسمت هشتم)
جدال لفظی سنگین ایوبی و افخمی در برنامه هفت (4)
جدال لفظی سنگین ایوبی و افخمی در برنامه هفت (3)
جدال لفظی سنگین ایوبی و افخمی در برنامه هفت (2)
جدال لفظی سنگین ایوبی و افخمی در برنامه هفت (1)
فیلم: دروغ‌های ۲۰۰ درجه علیه قالیباف!
50 گل برتر و زیبای رونالدو برای رئال مادرید
فیلم: درگیری لفظی در نشست خبری فیلم قاتل اهلی
ندا یاسی! برایت متأسفم تو از یک حیوان پست‌تری!
علت ناراحتی همسر ترامپ در مراسم تحلیف چه بود؟
هدیه همسر ترامپ، اوباما را گیج کرد!
گزارش جنجالی از زندگی مسئولین
وقتی ترامپ به قرآن گوش می‌کند
کلیپ کامل دعوای خفن دونالد ترامپ سر شرط‌بندی در کشتی کج
اعتراض یک زن خوزستانی به بی تفاوتی ابتکار به وضع مردم!
تشکر رسمی و عمومی آیت الله خامنه‌ای از ترامپ
رفسنجانی و مصرف اشیاء لوکس
طنز سیاسی دکتر سلام قسمت ۱۳۹
رفسنجانی و خطبه‌های نماز جمعه
رفسنجانی را بشناسیم: سازندگی به هر قیمتی
کوتاه از هاشمی رفسنجانی (4): بازنگری ارزش‌ها در دهه 70
هاشمی رفسنجانی و حوادث سال 88
هاشمی را بشناسید! (2): چرا هاشمی در انتخابات 84 شکست خورد؟
هاشمی را بشناسید! (1): تنها رئیس‌جمهوری که می‌دانست چه می‌خواهد بکند!
چپ کردن ماشین رهبر انقلاب توسط محافظ جدیدش
یک پیشنهاد ساده - آموزش سکس
سند مخالفت روحانی با رهبری افشا شد!
شبکه خبر: فروش گوشت مرغ رنگ شده به جای گوشت قرمز!
پربازدیدترین ویدئوی سایت روشنگری در سال 95: اسیری در دستان داعش
سگ‌های فوق‌العاده با هوش
گفتگوی ویژه حمله ناو امریکایی به هواپیمای مسافربری ایران
آهنگ تصویری هم‌شاگردی سلام آهنگ خاطره انگیز و زیبای هم‌شاگردی سلام دهه شصت
اقدام تحسین بر انگیز داماد با مادر خدمتکار خود
لحظه وحشتناک مرگ ناگهانی افراد مشهور جلوی دوربین!
ویدئوی طنز سیاسی دکتر سلام 138(نسخه اصلی)
راه رفتن مردی به صورت کاملاً برهنه در قزوين
کلیپ مردی که لخت در اسفراین دوچرخه سواری میکرد
سخنان جنجالی حسن عباسی درمورد روحانی
سخنرانی جنجال برانگیز سردار قاسمی درباره چگونگی فوت هاشمی رفسنجانی
انتقال فناوری سه خودرو روز کره ای به ایران
دندان گرفتن دست داماد توسط عروس
حمله گوریل به انسان
سوتي هاي مردم در مصاحبه هاي تلويزيوني آخر خنده بزور پیدا کردم
فیلم کوتاه روابط زناشویی
پیام‌های بازرگانی

آگهی بهترین محصولات