کتاب الخمس و مقدمه آن

مجله اینترنتی فهادان

برای گفتگویی آزادتر با دوستانتان
به انجمن ما مراجعه کنید
قالب جدیدی برای وبلاگتان نیاز دارید؟!!
شهرقالب !
دنبال مطالب تفریحی هستید؟!
بخش تفریحی!
آگهی محصولات

درج آگهی فروش کلیه


فهادان نیوز


فهادان عربیک


فهادان انگلیش


داستان و حکایت


قصه های کافی


پزشکی و سلامت


راهنمای حل جدول


دسترسی به تمام قسمت‌های ماه عسل ماه رمضان 96

دسترسی به تمام قسمت‌های ماه عسل ماه مبارک رمضان 1396

 ماه عسل 1396

کانال رسمی سایت مجله اینترنتی فهادان

کانال فهادان کلیه


درس خارج فقه استاد مصطفی اشرفی شاهرودی

«کتاب الخمس»

موضوع: کتاب الخمس و مقدمه آن

در اسلام، مالیات‌ها (یا به اصطلاح عربی، ضرائب) متعددی وجود دارد که هر یک، متکفّل تأمین مصارف خاصی می‌باشد و شارع از این راه به تامین نیاز آن موارد اهتمام دارد. در چند سال گذشته از مالیاتی اسلامی به نام زکات سخن گفتیم. خمس به معنای یک پنجم مال می‌باشد که در هفت مورد باید صاحب مال، خمس آن مال را اخراج کند و به دستور قرآن و روایات، به پیامبر صلی الله علیه و آله و یا معصومین علیهم السلام و مصارف دیگر آن بپردازد. در روزهای آتی، إن شاء الله بحث را در سه محور ذیل ادامه می‌دهیم:

وجوب خمس

مصرف خمس

موارد وجوب خمس

تیمناً و تبرکاً امروز اشاره‌ای به مطلع کلام مرحوم سید یزدی در عروة الوثقی و چند روایت، پیرامون آن خواهیم پرداخت تا در روزهای آتی به تفصیل مطلب بپردازیم:

«کتاب الخمس و هو من الفرائض«[1]

بنابر یک معنا، فریضه به دستوراتی گویند که در  قرآن بدان تصریح شده است و بنابر معنای دوم، هر چه در دین مقدس اسلام واجب شده باشد و لو سخنی از آن در قرآن نرفته باشد، فریضه نام دارد.

«و قد جعلها الله تعالى لمحمد صلی الله علیه و آله و ذريته عوضاً عن الزكاة إكراما لهم[2]«

چنانکه در کتاب الزکاة، تفصیلا سخن گفتیم دادن زکات به بنی هاشم حرامست. روایت اوّل باب 29 از ابواب مستحقین زکات، حرمت زکات بر بنی هاشم را از زبان پیامبر صلی الله علیه و آله، چنین نقل می کند:

«يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ إِنَّ الصَّدَقَةَ لَا تَحِلُّ لِي وَ لَا لَكُمْوَ لَكِنِّي قَدْ وُعِدْتُ الشَّفَاعَةَ[3]«

و در روایت دومی یعنی روایت فضلا، فلسفه حرمت زکات بر ذریه رسول الله چنین بیان شده است:

إِنَّ الصَّدَقَةَ أَوْسَاخُ أَيْدِي النَّاسِ وَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَيَّ مِنْهَا وَ مِنْ غَيْرِهَا مَا قَدْ حَرَّمَهُ وَ إِنَّ الصَّدَقَةَ لَا تَحِلُّ لِبَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِب[4]«

به همین جهت می‌توان گفت که خدای متعال، زکات را اوساخ و چرک اموال قرار داده است و به خاطر کرامت خاتم الانبیاء و به تبع، ذریه ایشان، زکات را بر ایشان حرام کرده و خمس را در عوض زکات بر ایشان مقرر داشته است.

سخن امام خمینی ره در مورد مصارف خمس:

مرحوم استاد امام خمینی ره در مورد مصارف زکات، سخنی دارند که بد نیست اشاره‌ای بدان داشته باشیم. ایشان می‌فرمودند: امکان ندارد مصرف خمس، اختصاص به شخص پیامبر صلوات الله علیه و آله و ذریه ایشان داشته باشد زیرا موارد خمس، رقم بالایی را شامل می‌شود که از نیاز پیامبر صلوات الله علیه و آله یا ائمه علیهم السلام و ذریه ایشان بسیار فراترست. مثلاً خمس نفت و گاز را اگر به عنوان یکی از معادن بخواهیم حساب کنیم و از خمس تکسّبات و دیگر معادن و موارد، صرف‌ِنظر کنیم می‌توان با عشری از اعشار آن، همه حوزات علمیه را اداره کرد و همچنین نیاز همه فقراء سادات را تا سر حد غنا تامین کرد.

نتیجه آنکه باید این رقم را مربوط به جایگاه و منصب حکومتی امام معصوم علیه السلام دانست که بدان وسیله نیازهای حکومت را برطرف سازد و هزینه اداره کشور و دولت اسلامی و تأمین نیازهای داخلی و خارجی از جمله: هزینه‌های نظامی و جنگ و دفاع دانست.

در بعض از روایات تاریخی نیز این نقل وجود دارد که پس از جنگ‌ها و فتوحاتی که در زمان عمر رخ داد و غنائم فراوان بدست آمد وی منکر خمس شد و آن را برای تأمین هزینه‌های حکومت بکار گرفت. مثلاً تنها زر و زیور آلات دختران یزدگرد، به قدری فراوان بود که عایشه را به طمع اندازد و تقاضای گرفتن بخشی از آن را داشته باشد و البته این تقاضای وی با پاسخ مثبت مواجه شد!

لذا شاید بتوان گفت: خمس پیامبر صلوات الله علیه و آله و امام علیهم السلام، برای حفظ ثغور اسلام و اداره حکومت اسلامی باشد.

«و من منع منه درهما أو أقل كان مندرجا في الظالمين لهم و الغاصبين لحقهم بل من كان مستحلا لذلك كان من الكافرين[5]«

انکار خمس به عنوان یکی از مسلّمات قرآن و ضروریات دین، موجب ارتداد می‌شود.

ففي الخبر عن أبي بصير قال: «مَا أَيْسَرُ مَا يَدْخُلُ بِهِ الْعَبْدُ النَّارَ قَالَ مِنْ أَكْلٍ مِنْ مَالِ الْيَتِيمِ دِرْهَماً وَ نَحْنُ‏ الْيَتِيم[6]‏»

و عن الصادق علیه السلام: «إِنَّ اللَّهَ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَمَّا حَرَّمَ عَلَيْنَا الصَّدَقَةَ أَنْزَلَ لَنَا الْخُمُسَ فَالصَّدَقَةُ عَلَيْنَا حَرَامٌ وَ الْخُمُسُ لَنَا فَرِيضَةٌ وَ الْكَرَامَةُ لَنَا حَلَالٌ[7]»

و عن أبي جعفر علیه السلام «لَا يَحِلُّ لِأَحَدٍ أَنْ يَشْتَرِيَ مِنَ الْخُمُسِ شَيْئاً حَتَّى يَصِلَ إِلَيْنَا حَقُّنَا[8]»

و عن أبي عبد الله علیه السلام: «لَا يُعْذَرُ عَبْدٌ اشْتَرَى‏ مِنَ الْخُمُسِ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ يَا رَبِّ اشْتَرَيْتُهُ بِمَالِي حَتَّى يَأْذَنَ لَهُ أَهْلُ الْخُمُسِ[9]»

خمس غنائم جنگی و شرایط آن

فصل 1: فيما يجب فيه الخمس‌ و هو سبعة أشياء:‌ الأول الغنائم المأخوذة من الكفار  من أهل الحرب قهراً بالمقاتلة معهم بشرط أن يكون بإذن الإمام علیه السلام[10].

شرط اول: جنگ به اذن امام

هرگاه به اذن امام مسلمانان با کفار بجنگند و غنائمی به کف آرند یک پنجم آن خمسی است که بایستی به پیامبر و ذریه ایشان بپردازند. خمس غنائم جنگ، قدر متیقن از آيه خمس می‌باشد:

«وَ اعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبَى وَ الْيَتَامَى وَ الْمَسَاكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ[11]»

منتها در عده‌ای از روایات شیعه وارد شده که غنائم، اختصاص به غنائم دار‌الحرب ندارد بلکه هر فایده‌ای که برای مسلمان حاصل آید خمس بدان تعلق می‌گیرد:

« حَتَّى الْخَيَّاطُ يَخِيطُ قَمِيصاً بِخَمْسَةِ دَوَانِيقَ فَلَنَا مِنْهُ‏ دَانِق‏[12]»

 برخی از علماء به مقتضای برخی روایات، کلمه غنیمت را به هر فایده‌ای که شخص می‌برد تعمیم داده‌اند ولی در مقابل، عده‌ای مثل صاحب مدارک[13]، بسان اهل سنت، غنائم را مختص غنائم دار‌الحرب گرفته و آیه را شامل شش مورد دیگر از موارد خمس نمی‌دانند.

باری سخن اینست که شرایط جنگی که غنیمت در آن لازم الخمس است چیست؟ اوّلین شرطی که مطرح شده است اذن امامست و اگر بدون اذن امام، جنگی صورت بگیرد تمام غنیمت، ملک امام می‌باشد و بین خمس و اربعة اخماس فرقی نیست.

بحث دوم آنست که خمس آیا شامل اراضی هم می‌شود مثل اراضی فتوحات دوران خلفاء، چون مدائن تا همدان و خراسان که بدست مسلمانان فتح شد؟ یا فقط اموال منقولی که در جنگ‌ها اخذ می‌شود ملک امام و سادات نیازمندست و در اراضی، ایشان را سهمی نیست؟ و سیأتی الکلام فیه، إن شاء الله.



[1]عروة الوثقی، سید کاظم یزدی، ج2، ص367

[2] همان

[3] وسائل الشیعه؛ ح1ب29 از ابواب مستحقان زکات

[4]همان ح2

[5]عروة الوثقی، سید کاظم یزدی، ج2، ص367

[6] وسائل الشیعه؛ 9/483

[7] همان

[8] همان؛ 9/484

[9] وسائل الشیعه؛ 9/542

[10]العروة الوثقی (للسید الیزدی)، ج‌2، ص: 367

[11] آیه 41 سوره انفال

[12] وسائل الشیعه؛ 9/503

[13] سید محمد موسوی عاملی مشهور به صاحب مدارک ملقب به شمس الدّین (زاده ۹۴۶ قمری - درگذشته ۱۰۰۹ قمری در جبع) از مراجع عام تقلید شیعه بود.


به دلیل به روز بودن سایت از صفحات دیگر نیز، دیدن فرمایید.

تبلیغات

Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
اطلاعات کاربری و عضویت سریع

عضو شويد
فراموشی رمز عبور؟

نام کاربری :
رمز عبور :


عضویت سریع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
صفحات جداگانه

دلال‌هایی که پول سفره‌شان، کارمزد خرید و فروش کلیه مردم است!
🎥آمارهای غلط دولت
انتشار اولین ویدئو از بمب در مسیر اتوبوس دورتموند
رانندۀ مست در یکی از خیابان‌های انگلیس با ماشینش پرواز کرد!
پیاده کردن زوری مسافر از هواپیما رشته به خدا نکنید آقا این کارا رو
طنز نامزدهای ریاست‌جمهوری ۷ -- جوان ۱۹ ساله سوژه عکاسان
طنز با نامزدهای ریاست جمهوری - 6 -- من زنی هستم که همه رؤسای جمهور، حامی من هستم!! میگید نه به تلگرامم سر بزنید و ممبراشا ببینید
طنز با نامزدهای ریاست جمهوری - 5 -- کلیددار جدید ریاست جمهوری رسید! -- کلید من قفل‌هایی را که نگذاشتند روحانی بگشاید می‌گشاید!
طنز با نامزدهای ریاست جمهوری - 4 -- میرسلیم با لباس کار و کلاه ایمنی آمد -- به نفع هیچ نامزدی کنار نمی‌روم آمده‌ام تا بمانم!
طنز با نامزدهای ریاست جمهوری - 3 -- کاندیدای ریاست جمهوری، پیغمبر از آب در آمد
طنز سیاسی دکتر سلام، قسمت ۱۴4 - پس از یکماه غیبت
سوتی ضایع و خنده‌دار عنایتی و پسرانش در برنامه نود!
طنز با نامزدهای ریاست جمهوری - 2
طنز با نامزدهای ریاست جمهوری - 1
نجات معجزه آسای پیرمرد پس از زیرگرفته شدن توسط مترو
گیر کردن سر یک زن، میان درهای مترو +ویدیو
تصاویری از حمله هوایی به یک داعشی
آخرین صداهای شهید علیزاده وقتی داشت شهید میشد از بیسیم با پسر کوچکش درد دل کرد اگه دلشا نداری گوش نده
لحظه ای از خندوانه که خیلی ها را گریاند
عجائب هفت‌گانه یکیش اینه: مقایسه حجم نقدینگی در سال 92 و 95
افشاگری بی‌سابقه فائزه هاشمی از دولت روحانی
مدیر سابق انرژی اتمی از نحوه اخراجش می‌گوید!! (فقط یک دقیقه)
ببینید مدیر سابق انرژی اتمی الان چه کارست!!!
صحنه تصادف وحشتناک با یک پرنده در ترن هوایی
سؤال مجری رادیو: با توجه به اینکه وضع مردم خوب شده تفریحشون چیه و پاسخ‌های جالب مردم
اعلام خبر مرگ و تشییع فردین در صدا و سیما سال ۷۹
صدا و سیما حسابی از خجالت آخوندی در آمد!
ببینید: سوتی عجیب شهرداری در نصب یک بیلبورد!
انتقاد از زیاد بودن تعطیلات در کشور
ببینید: وحشت مردم استکلهم از زیر گرفتن عابران پیاده
تحلیل خبرنگار CNN از پیام حمله آمریکا علیه ایران
اولین تصویر از حمله موشکی آمریکا به سوریه!
حاشیه پس از کنفرانس خبری دکتر احمدی‌نژاد
هشدار: دزدیدن بچه ها مثل آب خوردن
جنگ روسیه و اوکراین بر سر یک خواننده زن
تیزر مستندجنجالی جدید عربستان علیه ایران که قرار است از شبکه‌های تلویزیونی آمریکا پخش شود!(زیرنویس فارسی)
تیکه کلفت مدیری به بازیگر زنی که با اصرار از او عیدی گرفت
سخنرانی جنجالی دانشمند درباره انتخابات 96
احمدی نژاد و دور زدن توصیه رهبری!
شکلک در آوردن خبرنگاری برای احمدی‌نژاد در حضور خود احمدی‌نژاد
توهین اکبر ترکان، مشاور حسن روحانی به مردم
چرا تعداد پسرها بیشتر از دخترهاست؟
کشاورز نگون بخت در شکم مار پیتون
خروج موجود عجیب الخلقه بلعیده شده از شکم مار پیتون!
مجموعه طنز نعلبکی - قسمت اول : کمیته حقیقت یاب
آیت الله جوادی حق دخالت در سیاست را ندارد
فیلم کوتاه «ضد نژاد پرستی»
انتقادات صریح حمید گودرزی از سینما در برنامه دورهمی
جنجال خوردن گوشت یک دانشجو در هند
تکان خوردن تکه گوشت در قصابی
توضیح مبلغ مصری درباره حلال بودن خوردن گوشت سگ
شکار گاو توسط ببر بنگال
خوردن وحشتناک گوشت سگ زنده در چین
خوردن زنده زنده انسان توسط سگ وحشی
اعترافات تکان دهنده قاتلی که دختر همسایه شان را به جرم خیانت تکه تکه کرد!
برنامه تیتر امشب شبکه خبر بخاطر انتقاد یک استاد دانشگاه به دولت، نیمه‌کاره قطع و تکرار آن هم!
دابسمش گزارش عادل فردوسی پور بازی ایران قطر
پلیس وظیفه شناس و عادل فردوسی پور تنها 8 دقیقه قبل ازبازی ایران و چین
سؤال بی‌شرمانه به توان بی‌نهایتِ مجری مشهور از زن مصاحبه شونده در حضور شوهرش و پاسخ بی‌شرمانه‌تر آن زن
قسمتی از فیلم تازه منتشر شده داعش بزبان فارسی
توضیحات بسیار عجیب علوی درباره وزیر شدنش
طنز سیاسی دکتر سلام، قسمت ۱۴۳ در دوران روحانی متشکریم!!
بیانات مهم رهبر انقلاب در جلسه خارج فقه
فناوری: تولید برق با یه قطعه ساده
ساخت لامپ پر نور به وسیله مداد
ویدیو جالب از بخاری روشن کردن
تولید برق با سیم سیار
با عرض پوزش بابت این صحنه‌های دلخراش
حرف زدن دختر دو سر آمریکایی با هر دو دهانش
عجیباً غریبا: نامرئی شدن مرد آفریقایی با پودری عجیب
ببینید: اقتدار نیروی انتظامی در دستگیری و جمع‌آوری اراذل و اوباش.
وقتی امام خمینی درخواست روحانی را برای ملاقات به خاطر تخلّف در شورای نظارت رد می‌کنند! (44 ثانیه)
بالاتر از خبر ۲۸ بهمن ۹۵: از سوال پرسیدنی که مجازاتش زندان است تا هواپیمای نو نیامده به تعمیرگاه رفت!
ببینید: مستند از کودک پنج ساله تا سران فتنه!
کلیپی از جفت گیری طاووس را برای شما قرار دادیم.
گنجشکی بعد از برخورد با شیشه، بیهوش شده و گنجشک دیگری با روش‌های مختلف او را به هوش می‌آورد!
ویدئوی تأثیر گذار از به آتش کشیدن یک موتور سوار ریشی توسط فتنه‌گران 88
نشانه‌گیری این دختر، دنیا را مبهوت خود کرده!
صحبت‌های دختر جوانی که چند روز پیش، پزشک ‌اصفهانی به جای غده، تنها کلیه‌اش را خارج کرد.
وعده‌های شیک و مجلسی دولتمردان!
ببینید: چینی‌ها، اینگونه فرهنگ‌سازی می‌کنند!
ببینید: شعارهای ساختار شکنانه خوزستانی‌ها مقابل درب استانداری
تفاوت فتحش معذرت‌خواهی در خارج و ایران
چند گل قشنگ و دیدنی
افشاگری بی‌سابقه و مستند دکتر علی کرمی
فیلم/ توزیع تصادفی دعوتنامه مهمانسرای امام رضا علیه‌السلام در میان زائران مسیر مشهد.
آمار دروغ اشتغال، توسط دولت راستگویان
شوخی جنسی با خبرنگار، در حین پخش زنده
کلیپی ناب از فلر پراکنی جنگنده اف ۱۶
قسمت بیست و دوم طنز سیاسی دیش و میش.
رهبر انقلاب: واقعا اگر ممكن بود، می‌رفتم همدان دیدن این مرد!
مصاحبه جنجالی جلال حسینی و مهدی رحمتی پس از دربی۸۴
دعوای هوادارن استقلال و پیروزی بیرون از ورزشگاه پس از دربی ۸۴، منجر به زخمی شده بیش از صد نفر شد.
پاره شدن شلوار مجری ایرانی در برنامه زنده! (66 ثانیه)
بیاد تمامِ قربانیانِ اسید پاشی قسمت اول (60 ثانیه)
کلیپ واقعی پرتاب کفش بر سر رئیس جمهور آمریکا (3 ثانیه)
انتقاد وزیر بهداشت از شهاب حسینی و شهرزاد
با تبر، بیضه‌ها و آلت طرف را از بیخ می‌کنه
فیلم افشاگری جدید کارمند شبکه جم
دختری که به 20 زبان صحبت می‌کند!!
پیام‌های بازرگانی

آگهی بهترین محصولات