کتاب الخمس و مقدمه آن

مجله اینترنتی فهادان

برای گفتگویی آزادتر با دوستانتان
به انجمن ما مراجعه کنید
قالب جدیدی برای وبلاگتان نیاز دارید؟!!
شهرقالب !
دنبال مطالب تفریحی هستید؟!
بخش تفریحی!
آگهی محصولات

درج آگهی فروش کلیه


فهادان نیوز


فهادان عربیک


فهادان انگلیش


داستان و حکایت


قصه های کافی


پزشکی و سلامت


راهنمای حل جدول


با دیدن این ویدئوی 3 دقیقه‌ای، سیگار را برای همیشه، ترک خواهید کرد!

جهت نمایش این ویدئو در جعبه اصلی بر روی لینک زیر کلیک کنید.

کلیک»»



درس خارج فقه استاد مصطفی اشرفی شاهرودی

«کتاب الخمس»

موضوع: کتاب الخمس و مقدمه آن

در اسلام، مالیات‌ها (یا به اصطلاح عربی، ضرائب) متعددی وجود دارد که هر یک، متکفّل تأمین مصارف خاصی می‌باشد و شارع از این راه به تامین نیاز آن موارد اهتمام دارد. در چند سال گذشته از مالیاتی اسلامی به نام زکات سخن گفتیم. خمس به معنای یک پنجم مال می‌باشد که در هفت مورد باید صاحب مال، خمس آن مال را اخراج کند و به دستور قرآن و روایات، به پیامبر صلی الله علیه و آله و یا معصومین علیهم السلام و مصارف دیگر آن بپردازد. در روزهای آتی، إن شاء الله بحث را در سه محور ذیل ادامه می‌دهیم:

وجوب خمس

مصرف خمس

موارد وجوب خمس

تیمناً و تبرکاً امروز اشاره‌ای به مطلع کلام مرحوم سید یزدی در عروة الوثقی و چند روایت، پیرامون آن خواهیم پرداخت تا در روزهای آتی به تفصیل مطلب بپردازیم:

«کتاب الخمس و هو من الفرائض«[1]

بنابر یک معنا، فریضه به دستوراتی گویند که در  قرآن بدان تصریح شده است و بنابر معنای دوم، هر چه در دین مقدس اسلام واجب شده باشد و لو سخنی از آن در قرآن نرفته باشد، فریضه نام دارد.

«و قد جعلها الله تعالى لمحمد صلی الله علیه و آله و ذريته عوضاً عن الزكاة إكراما لهم[2]«

چنانکه در کتاب الزکاة، تفصیلا سخن گفتیم دادن زکات به بنی هاشم حرامست. روایت اوّل باب 29 از ابواب مستحقین زکات، حرمت زکات بر بنی هاشم را از زبان پیامبر صلی الله علیه و آله، چنین نقل می کند:

«يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ إِنَّ الصَّدَقَةَ لَا تَحِلُّ لِي وَ لَا لَكُمْوَ لَكِنِّي قَدْ وُعِدْتُ الشَّفَاعَةَ[3]«

و در روایت دومی یعنی روایت فضلا، فلسفه حرمت زکات بر ذریه رسول الله چنین بیان شده است:

إِنَّ الصَّدَقَةَ أَوْسَاخُ أَيْدِي النَّاسِ وَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَرَّمَ عَلَيَّ مِنْهَا وَ مِنْ غَيْرِهَا مَا قَدْ حَرَّمَهُ وَ إِنَّ الصَّدَقَةَ لَا تَحِلُّ لِبَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِب[4]«

به همین جهت می‌توان گفت که خدای متعال، زکات را اوساخ و چرک اموال قرار داده است و به خاطر کرامت خاتم الانبیاء و به تبع، ذریه ایشان، زکات را بر ایشان حرام کرده و خمس را در عوض زکات بر ایشان مقرر داشته است.

سخن امام خمینی ره در مورد مصارف خمس:

مرحوم استاد امام خمینی ره در مورد مصارف زکات، سخنی دارند که بد نیست اشاره‌ای بدان داشته باشیم. ایشان می‌فرمودند: امکان ندارد مصرف خمس، اختصاص به شخص پیامبر صلوات الله علیه و آله و ذریه ایشان داشته باشد زیرا موارد خمس، رقم بالایی را شامل می‌شود که از نیاز پیامبر صلوات الله علیه و آله یا ائمه علیهم السلام و ذریه ایشان بسیار فراترست. مثلاً خمس نفت و گاز را اگر به عنوان یکی از معادن بخواهیم حساب کنیم و از خمس تکسّبات و دیگر معادن و موارد، صرف‌ِنظر کنیم می‌توان با عشری از اعشار آن، همه حوزات علمیه را اداره کرد و همچنین نیاز همه فقراء سادات را تا سر حد غنا تامین کرد.

نتیجه آنکه باید این رقم را مربوط به جایگاه و منصب حکومتی امام معصوم علیه السلام دانست که بدان وسیله نیازهای حکومت را برطرف سازد و هزینه اداره کشور و دولت اسلامی و تأمین نیازهای داخلی و خارجی از جمله: هزینه‌های نظامی و جنگ و دفاع دانست.

در بعض از روایات تاریخی نیز این نقل وجود دارد که پس از جنگ‌ها و فتوحاتی که در زمان عمر رخ داد و غنائم فراوان بدست آمد وی منکر خمس شد و آن را برای تأمین هزینه‌های حکومت بکار گرفت. مثلاً تنها زر و زیور آلات دختران یزدگرد، به قدری فراوان بود که عایشه را به طمع اندازد و تقاضای گرفتن بخشی از آن را داشته باشد و البته این تقاضای وی با پاسخ مثبت مواجه شد!

لذا شاید بتوان گفت: خمس پیامبر صلوات الله علیه و آله و امام علیهم السلام، برای حفظ ثغور اسلام و اداره حکومت اسلامی باشد.

«و من منع منه درهما أو أقل كان مندرجا في الظالمين لهم و الغاصبين لحقهم بل من كان مستحلا لذلك كان من الكافرين[5]«

انکار خمس به عنوان یکی از مسلّمات قرآن و ضروریات دین، موجب ارتداد می‌شود.

ففي الخبر عن أبي بصير قال: «مَا أَيْسَرُ مَا يَدْخُلُ بِهِ الْعَبْدُ النَّارَ قَالَ مِنْ أَكْلٍ مِنْ مَالِ الْيَتِيمِ دِرْهَماً وَ نَحْنُ‏ الْيَتِيم[6]‏»

و عن الصادق علیه السلام: «إِنَّ اللَّهَ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَمَّا حَرَّمَ عَلَيْنَا الصَّدَقَةَ أَنْزَلَ لَنَا الْخُمُسَ فَالصَّدَقَةُ عَلَيْنَا حَرَامٌ وَ الْخُمُسُ لَنَا فَرِيضَةٌ وَ الْكَرَامَةُ لَنَا حَلَالٌ[7]»

و عن أبي جعفر علیه السلام «لَا يَحِلُّ لِأَحَدٍ أَنْ يَشْتَرِيَ مِنَ الْخُمُسِ شَيْئاً حَتَّى يَصِلَ إِلَيْنَا حَقُّنَا[8]»

و عن أبي عبد الله علیه السلام: «لَا يُعْذَرُ عَبْدٌ اشْتَرَى‏ مِنَ الْخُمُسِ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ يَا رَبِّ اشْتَرَيْتُهُ بِمَالِي حَتَّى يَأْذَنَ لَهُ أَهْلُ الْخُمُسِ[9]»

خمس غنائم جنگی و شرایط آن

فصل 1: فيما يجب فيه الخمس‌ و هو سبعة أشياء:‌ الأول الغنائم المأخوذة من الكفار  من أهل الحرب قهراً بالمقاتلة معهم بشرط أن يكون بإذن الإمام علیه السلام[10].

شرط اول: جنگ به اذن امام

هرگاه به اذن امام مسلمانان با کفار بجنگند و غنائمی به کف آرند یک پنجم آن خمسی است که بایستی به پیامبر و ذریه ایشان بپردازند. خمس غنائم جنگ، قدر متیقن از آيه خمس می‌باشد:

«وَ اعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبَى وَ الْيَتَامَى وَ الْمَسَاكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ[11]»

منتها در عده‌ای از روایات شیعه وارد شده که غنائم، اختصاص به غنائم دار‌الحرب ندارد بلکه هر فایده‌ای که برای مسلمان حاصل آید خمس بدان تعلق می‌گیرد:

« حَتَّى الْخَيَّاطُ يَخِيطُ قَمِيصاً بِخَمْسَةِ دَوَانِيقَ فَلَنَا مِنْهُ‏ دَانِق‏[12]»

 برخی از علماء به مقتضای برخی روایات، کلمه غنیمت را به هر فایده‌ای که شخص می‌برد تعمیم داده‌اند ولی در مقابل، عده‌ای مثل صاحب مدارک[13]، بسان اهل سنت، غنائم را مختص غنائم دار‌الحرب گرفته و آیه را شامل شش مورد دیگر از موارد خمس نمی‌دانند.

باری سخن اینست که شرایط جنگی که غنیمت در آن لازم الخمس است چیست؟ اوّلین شرطی که مطرح شده است اذن امامست و اگر بدون اذن امام، جنگی صورت بگیرد تمام غنیمت، ملک امام می‌باشد و بین خمس و اربعة اخماس فرقی نیست.

بحث دوم آنست که خمس آیا شامل اراضی هم می‌شود مثل اراضی فتوحات دوران خلفاء، چون مدائن تا همدان و خراسان که بدست مسلمانان فتح شد؟ یا فقط اموال منقولی که در جنگ‌ها اخذ می‌شود ملک امام و سادات نیازمندست و در اراضی، ایشان را سهمی نیست؟ و سیأتی الکلام فیه، إن شاء الله.



[1]عروة الوثقی، سید کاظم یزدی، ج2، ص367

[2] همان

[3] وسائل الشیعه؛ ح1ب29 از ابواب مستحقان زکات

[4]همان ح2

[5]عروة الوثقی، سید کاظم یزدی، ج2، ص367

[6] وسائل الشیعه؛ 9/483

[7] همان

[8] همان؛ 9/484

[9] وسائل الشیعه؛ 9/542

[10]العروة الوثقی (للسید الیزدی)، ج‌2، ص: 367

[11] آیه 41 سوره انفال

[12] وسائل الشیعه؛ 9/503

[13] سید محمد موسوی عاملی مشهور به صاحب مدارک ملقب به شمس الدّین (زاده ۹۴۶ قمری - درگذشته ۱۰۰۹ قمری در جبع) از مراجع عام تقلید شیعه بود.


به دلیل به روز بودن سایت از صفحات دیگر نیز، دیدن فرمایید.

تبلیغات

Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
اطلاعات کاربری و عضویت سریع

عضو شويد
فراموشی رمز عبور؟

نام کاربری :
رمز عبور :


عضویت سریع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
صفحات جداگانه

فیلم بخیه زدن در زایمان طبیعی
سرگذشت دختر نوجوانی که توسط داعش ربوده شد
فیلم زایمان طبیعی در 10 گام با وسیله کمک کننده بدون سانسور
فیلم زایمان طبیعی واقعی
فیلم زایمان طبیعی بدون سانسور (3)
فیلم زایمان طبیعی بدون سانسور (2)
فیلم زایمان طبیعی بدون سانسور (1)
پاسخ روحانی به شایعه ردصلاحیتش در انتخابات 96
خانواده اوباما
عکس‌العمل جالب شش شیء درون مایکروفر
از ماری‌جوانا در تهران چه خبر؟ بوی تند علف در پارک‌ها
27 دی 95، صدای شدید شلیک گلوله ضد هوایی در میدان انقلاب و خیابان های اطراف شنیده شد.
روش تعیین قلمرو در زندگی خرس‌ها
بخیه زدن به صورت کودک معصوم سوری بدون بی حسی
به مناسبت یک سالگی برجام/ از امروز
توضیحات درخصوص شلیک ضد هوایی در تهران 27 دی 95
نحوه آرایش کردن خانم ها
ببینید: طنز دکتر سلام قسمت 137
لشکرکشی روحانی برای انتخابات 96
دو علت شکست جوان‌ها در زندگی
احترام به پدر و مادر :: آیت الله فاطمی‌نیا
امیرکبیر، مردی با آرمان‌های بلند
آسیب‌های اشتغال بانوان
بیرون آوردن جن از بدن دختر باکویی
بیرون کردن جن از دختر عرب (18+)
خارج کردن توده 11 کیلویی از بدن دختر 18 ساله 93
دختران جوانی که مجبورند با مردان 60 ساله ازدواج کنند!!
تجاوز جنسی و بارداری دختر 18 ساله ایرانی از مدیر شرکت!
افشاگری احمد توکلی از تخلفات وزیر هزار میلیاردی
فیلم‌های مستهجن در دسترس کودکان!
شگفت زدگی وزیر خارجه آلمان از کاخ اشرافی هاشمی رفسنجانی
کاخ هاشمی رفسنجانی
پیش بینی یک خانم کوچولو درباره برجام و انتخابات96
مستند تأثیر گذار دانستنی‌های روغن (3)
مستند تأثیر گذار دانستنی‌های روغن (2)
مستند تأثیر گذار دانستنی‌های روغن (1)
رهبر انقلاب، در نماز میّت رفسنجانی، کدام فراز را نخواندند؟
بازخوانی بیانات رهبری درباره هاشمی در نماز جمعه سال 88
آیت الله حسن صانعی موقع دفن آیت الله علی اکبر هاشمی رفسنجانی، در ضریح امام، از حال رفت.
آزمایش ادرار در برنامه ظنز شوخی کردم!
ازدواج در قدیم و امروز (مهران مدیری)
شعار مردم در تشیع جنازه هاشمی: وصیت هاشمی حمایت از خاتمی
اولین دختر موتور ریس سوار ایران و اولین سازنده دیجیریدو
هاشمی رفسنجانی؛ سیاستمدار ماندگار
امتحانِ ما، امتحانِ هاشمی
مهدی هاشمی اجازه نداد رییس صداوسیما زیر تابوت پدرش برود
شوخی و خنده هاشمی رفسنجانی با جوانان همراه با پاسخ‌های رک و پی‌پرده
صحنه دردناک گریه‌های دختر در کنار جنازه پدر
اوّلین خبر اعلان فوت آیت الله هاشمی رفسنجانی (خبری که در تاریخ، جاوید شد)
مهدی هاشمی رفسنجانی بر سر جنازه پدر
آخرین سخنرانی منتشر شده هاشمی رفسنجانی
تولید برق از باد شکم
این ویدیو مجبورتان می کند سیگار را ترک کنید
فیلم پخش نشده ی جلسه تاریخی سپردن وصیّتنامه امام به آستان قدس و خبرگان - 19 آذر 1366
کدام هاشمی رفسنجانی؟
حرکات نمایشی با موتور سیکلت
کلیپی متفاوت از صحبتهای امین حیایی در داخل قبر با همسرش!
واقعیتی وحشتناک در مدارس دخترانه کشور
5 تکنولوژی خلاقانه که حتی فکر نمی کردید وجود دارند!
دابسمش جدید 19 دی 95
سخنان جنجالی شهید دکتر بهشتی در مورد حقوق نجومی در لااقل سی سال قبل
دکتر عبدالکریم سروش دلیل نماز خواندش را بازگو می‌کند
پنج قسمت از وحشتناک‌ترین سکانس‌های فیلم‌هایی با موضوع جن‌
سخنان جنجالی شهید دکتر بهشتی در مورد حقوق نجومی و فقر
اعتراف وزیر رفاه به اشتباه دولت در برآورد طرح تحول سلامت
سخنان جنجالی دکتر حسن عباسی در مورد دولت و لیبرال‌ها
تکه تکه شدن یک هواپیما در حین پرواز
آزمایشی واقعی برای نمایش کاری که سیگار با ریه می‌کند!
اجرای کمدین حامد آهنگی در سری جدید خندوانه
شکار ببر (بهترین صحنه ممکن از شکار یک ببر)
ناهار خوردن مزرعه دار با حیواناتش سر میز
انتقادات تند و جنجالی مایلی کهن علیه کی روش
وقتی مایلی کهن تو نشست خبری گریه اش میگیره
تقلید صداى چهره‌هاى معروف توسط احسان کرمى در خندوانه
در دوران عقد رابطه زناشویی تا چه حد مجاز هست؟
مقایسه گوشی های گلکسی galaxy J5 prime و Galaxy J7 prime
خندوانه: استند آپ علی مسعودی درباره دعوا
این 1+5 را رعایت کنید تا دچار دردسر نشوید
ویدئوی آموزشی: فرهنگ ترافیک - قسمت اوّل
درگیری لفظی شدید مشحون با مجری رسانه ملی
دابسمش فوق العاده باحال و خنده دار دختر خواننده دیوانه!
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
بازدید رئیس دفتر روحانی از گورستان نصیرآباد شهریار
چالش آب داغ بایرام در خندوانه
دختری که سحرگاه کنار قبر پدر شهیدش، رهبری را ملاقات کرد
ببینید: خفن‌ترین جوک درباره‌ی پراید و فیلمای چرت ایرانی
دختری که قربانی شهوت پدر شد!
ضجه‌های دختری که در توالت عمومی یک باغ، قربانی تجاوز شد!
احتباك و آثار معنايي آن در تفسير قرآن
منطق تعلیمی به صورت درس به درس
شرح إبن عقیل
006_ بررسی تنبیهات قاعده
005_ بررسی ادلّه قاعده
آموزش زبان عربی با لهجه عراقی-2 (+فیلم)
آموزش زبان عربی با لهجه عراقی-1 (+فیلم)
004_ تفسیر مفردات قاعده
پیام‌های بازرگانی