001_ تاریخچه تدوین کتب قواعد فقهیه

مجله اینترنتی فهادان

برای گفتگویی آزادتر با دوستانتان
به انجمن ما مراجعه کنید
قالب جدیدی برای وبلاگتان نیاز دارید؟!!
شهرقالب !
دنبال مطالب تفریحی هستید؟!
بخش تفریحی!
آگهی محصولات

درج آگهی فروش کلیه


فهادان نیوز


فهادان عربیک


فهادان انگلیش


داستان و حکایت


قصه های کافی


پزشکی و سلامت


راهنمای حل جدول


کانال رسمی سایت مجله اینترنتی فهادان

کانال فهادان کلیه


درس خارج فقه آیت الله سبحانی

موضوع: قواعد فقهیه (92/06/23)

ما سالیان دراز کتاب‌های فقهی (مانند: خمس، زکات، حج، صوم، حدود، قصاص، دیات و خیارات) را مباحثه کردیم؛ اما یک کاستی در حوزه دیده می‌شود و آن قواعد فقهیه است؛ یعنی در حوزه علمیه قم، قواعد فقهیه بحث نمی‌شود در حالیکه قواعد اصولیه را بحث می‌کنیم ولی قواعد فقهیه بحث نمی‌شود خصوصاً قواعد فقهیه‌ای که مربوط به معاملاتند که امروز مورد ابتلاء همگان می‌باشند خصوصاً مسائلی که مربوط به ربا و غیر ربا می‌شود؛ از این رو، مصلحت را در این دیدم که قواعد فقهیه را مورد بحث قرار بدهم چون مورد نیاز و حاجت است.

البته تنها قواعد را بحث نخواهیم کرد بلکه نتائج آن‌ها را هم بحث می‌کنیم. و لذا بحث را از اینجا شروع می‌کنیم که امام رضا علیه‌السلام فرموده‌اند که: «عَلَيْنَا إِلْقَاءُ الْأُصُولِ وَ عَلَيْكُمُ‏ التَّفْرِيعُ‏»[1] وظیفه ائمه اهل بیت علیهم‌السلام این است که القاء اصول کنند یعنی قواعد کلیه را بیان کنند و کار دیگران این است که از این قواعد، نتائج بگیرند.

این مطلب را هم امام صادق[2] و هم امام رضا[1] علیهما‌السلام فرموده‌اند؛ این کدام قواعد است که امام صادق و امام رضا علیهما‌السلام فرموده‌اند؟ همان قواعد فقهیه است؛ قواعد فقهیه‌ای است که ائمه اهل بیت علیهم‌السلام فرموده‌اند و ما باید این قواعد فقهیه را بحث و بررسی کنیم.

تاریخچه قواعد فقهیه:


من تاریخچه قواعده فقهیه را می‌گویم تا شما مقداری نسبت به فقهاء ما شناخت پیدا کنید.

1_ شهید اوّل (734 – 786 هـ):

تا قرن هفتم، کتابی بنام قواعد فقهیه نوشته نشده است؛ اوّلین فردی که کتابی در قواعد فقهیه نوشت مرحوم شهید اوّل است. ایشان کتابی دارد بنام: «القواعد و الفوائد»[3] در عظمت این کتاب، کافی است که بدانیم مرحوم شهید، سیصد و سی، قاعده و یکصد، فائده را در این کتاب، بحث کرده است و لذا اسمش را گذاشته «القواعد و الفوائد».

  • کاستی کتاب شهید اوّل:

این کتاب یک کاستی دارد و آن این است که بین قواعد فقهی و قواعد عربی، خلط کرده، یعنی این دو تا را از هم دیگر جدا نکرده است چون یک رشته قواعد عربی و ادبی داریم که از آن‌ها هم می‌شود فقه را استنباط کرد. مثلاً در کتاب اقرار، یک مقدار از مسائل مربوط است به قواعد عربیه و ادبیه؛ مثلاً می‌گوییم: «لفلان عَلَیّ مائة درهم إلا فلان الا فلان»، مرحوم شهید بین قواعد فقهیه و قواعد عربی، خلط کرده است؛ شاگرد ایشان بنام فاضل مقداد، این کتاب را تنضید کرده بنام «نضد القواعد»؛ نضد القواعد همان کتاب مرحوم شهید است، منتها آن را تنضید کرده است، یعنی قواعد فقهیه را یکجا آورده، قواعد ادبی را که می‌تواند مبدأ استدلال باشد در فصل دیگر مطرح نموده. پس اولین فردی که در قواعد فقهیه کتاب نوشته است شهید اوّلی است که متوفای (786 هـ) می‌باشد.

2_ فاضل مقداد:

بعد از شهید اوّل، شاگردش فاضل مقداد، کتابی درباره قواعد فقهیه نوشته بنام «نضد القواعد الفقهة»[4]؛ فاضل مقداد، شاگرد شهید اوّل است و ایشان، کتاب شهید را تنضید کرده بنام: «نضد القواعد الفقهیة».

3_ شهید ثانی (911 _ 966هـ):

سومین کسی که در قواعد فقهیه کتاب نوشته، شهید ثانی است؛ مرحوم شهید ثانی کتابی دارد بنام «تمهید القواعد الأصولیة و العربیة»[5] البته التمهید بعداً چاپ شده و اخیراً هم در مشهد مقدس تحقیق کرده‌اند و بسیار زیبا چاپ کرده‌اند، این کتاب هم بسیار کتاب خوبی است. شاید چنین کتابی تا کنون نوشته نشده باشد.

4_ شیخ جعفر کاشف الغطاء (متوفای 1227 هـ):

چهارمین فردی که در قواعد فقهیه کتاب نوشته، مرحوم شیخ جعفر کاشف الغطاء است، ایشان هم کتابی در قواعد فقهیه دارد بنام «القواعد الستة عشر» یعنی شانزده قاعده را در این کتاب نوشته است.

5_ سید عبد الله شبّر (متوفای 1241 هـ):

پنجمین نفری که در قواعد فقهیه کتاب نوشته، مرحوم شبّر است (صاحب تفسیر شبّر) بنام «الأصول الأصلیة و القواعد الشرعیة».[6]

6_ ملأ احمد نراقی (متوفای 1245هـ):

ششمین نفر که در قواعد فقهیه کتاب نوشته، مرحوم ملأ احمد نراقی است، ایشان در قواعد فقهیه، ایجاد موج کرده است؛ یعنی نو آوری دارد. خلاصه اینکه مرحوم ملأ احمد بن محمد مهدی نراقی، کتابی دارد بنام: «عوائد الأیام من مهمات أدله الأحکام»[7]، این کتاب مکرراً چاپ شده و اخیراً هم خیلی زیبا چاپ شده است در این کتاب هشتاد و هشت قاعده را آورده است، در هر قاعده هم یک قاعده فقهیه را بحث کرده است و اوّل کسی که ولایت فقیه را مفصّلاً بحث کرده ایشان است و حضرت امام اعلی الله مقامه در بحث حکومت اسلامی از این کتاب استفاده شایانی کرده است.

7_ میر سید عبد الفتاح بن علی حسینی مراغی (متوفای 1250هـ):

مرحوم سید عبد الفتاح کتابی دارد بنام «العناوین» کتاب «العناوین» بعد از القواعد است چون غالباً در این کتاب به فرمایشات جناب مرحوم نراقی توجه دارد؛ اشکال می‌کند؛ جواب می‌دهد، این کتاب هم کتاب خوبی است که اخیراً جامعه مدرسین در دو جلد چاپ کرده است.

8_ ملّا نظر علی طالقانی (1240 – 1306هـ):

ملأ نظر علی طالقانی، اوّلین کسی است که در قرن چهاردهم کتابی درباره قواعد فقهیه نوشته بنام: «مناطات الأحکام فی القواعد الفقهیه».

9_ ملا حبیب الله کاشانی (متوفای 1340هـ):

ملأ حبیب الله کاشانی دریایی از معارف بوده است، هم در ادبیات و هم در فقه و هم در اصول، ایشان هم کتابی دارد بنام «مستقصی قواعد المدارک و منتهی ضوابط الفوائد» در این کتاب، پانصد قواعد فقهیه را بحث کرده است.

10_ شیخ محمد مهدی خالصی کاظمی (متوفای 1343هـ):


یکی از شخصیت‌های به تمام معنا کامل و جامع آیه الله العظمی محمد مهدی خالصی است. وی دارای افکاری مصلحانه بود و فرد مبارز و سیاستمداری به شمار می آمد از وی آثار زیادی به جای مانده همچنین کتابی دارد به نام: «القواعد الفقهیه». زندگی این مرد بزرگ، بسیار پر تلاطم بوده است.

11_ شیخ محمد حسین کاشف الغطاء (1294 – 1373هـ):

در حکومت عثمانی که تمام کشورهای اسلامی (به جز ایران که استقلال داشت) تحت حکومت او بود. در آن زمان علماء اتراک ترکیه، به کمک علماء مصر، یک کتابی نوشتند بنام «مجلة الأحکام» قواعد فقهیه را در آنجا آورده‌اند. در تمام محاکم سنیِ آن زمان این کتاب، مدرک است، مثل قانون مدنی که الآن در اختیار همه قضات است، «مجلة الأحکام» در اختیار همه آن‌ها بود حتی در عراق هم در «محاکم» مجلة الأحکام را مطرح می‌کردند، مرحوم کاشف الغطاء این مجله را زیر و رو کرده بنام «تحریر المجلة» طبق فقه امامیه، همان کتاب است، منتها طبق فقه امامیه تنظیم کرده، و سیزده قاعده هم بر آن افزوده است بنام «تحریر المجلة». این کتاب را دار التقریب که در ایران است چاپ کرده است، این کتاب بسیار کتاب خوبی است.

12_ سید محمد حسین بجنوردی (1316 – 1396هـ):

ایشان هم کتابی دارد بنام «القواعد الفقهیه»[8] که در شش جلد چاپ شده و در این شش، جلد 63 قاعده را بحث کرده است، چون گذشتگان بسیار مختصر بحث می‌کردند، ولی ایشان خیلی مفصل بحث نموده است و لذا تعداد جلدها زیاد، و عدد قواعد کم است.

13_ شیخ محمد فاضل لنکرانی (1350 – 1428 هـ):

مرحوم آیة الله فاضل هم ظاهراً کتابی در «القواعد الفقهیه» دارد.

14_ شیخ ناصر مکارم شیرازی:

ایشان هم کتابی دارد در دو جلد بنام «القواعد الفقهیه» یا سلسلة القواعد الفقهیة[9]، که در این دو کتاب سی قاعده را بحث کرده است.

این بود تاریخچه قواعد فقهیه در شیعه. ما این سبک بحث را که در هر مسئله‌ای، ابتدا باید تاریخچه مسئله را بررسی نمود از آیة الله بروجردی آموختیم.

  • همچنین برای بررسی کتب دیگر در این زمینه، به این لینک مراجعه نمایید. (کلیک)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

پی‌نوشت:

[1] وسائل الشیعة، ج27؛ ص62

[2] وسائل الشیعة، ج27؛ ص61

[3] القواعد والفوائد، شهید اول،ج1، ص1.

[4] نضد القواعد الفقهیة، المقداد السیوری، ج 1، ص 1.

[5] تمهید القواعد الأصولیة و العربیة، شهید ثانی، ج 1، ص 1.

[6] الأصول الاصلیة و القواعد الشرعیة، سید عبدالله شبر، ج 1، ص 3.

[7] عوائد الایام،، ملأ احمد نراقی، ج 1، ص 1.

[8] القواعد الفقهیة، سید محمد حسین بجنوردی، ج 1، ص 1.

[9] القواعد الفقهیة، شیخ ناصر مکارم شیرازی، ج 2، ص 1.

منبع: درس خارج فقه آیت الله سبحانی؛ 23 شهریور 92


به دلیل به روز بودن سایت از صفحات دیگر نیز، دیدن فرمایید.

تبلیغات

Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
اطلاعات کاربری و عضویت سریع

عضو شويد
فراموشی رمز عبور؟

نام کاربری :
رمز عبور :


عضویت سریع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
صفحات جداگانه

بیانات مهم رهبر انقلاب در جلسه خارج فقه
فناوری: تولید برق با یه قطعه ساده
ساخت لامپ پر نور به وسیله مداد
ویدیو جالب از بخاری روشن کردن
تولید برق با سیم سیار
با عرض پوزش بابت این صحنه‌های دلخراش
حرف زدن دختر دو سر آمریکایی با هر دو دهانش
عجیباً غریبا: نامرئی شدن مرد آفریقایی با پودری عجیب
ببینید: اقتدار نیروی انتظامی در دستگیری و جمع‌آوری اراذل و اوباش.
وقتی امام خمینی درخواست روحانی را برای ملاقات به خاطر تخلّف در شورای نظارت رد می‌کنند! (44 ثانیه)
بالاتر از خبر ۲۸ بهمن ۹۵: از سوال پرسیدنی که مجازاتش زندان است تا هواپیمای نو نیامده به تعمیرگاه رفت!
ببینید: مستند از کودک پنج ساله تا سران فتنه!
کلیپی از جفت گیری طاووس را برای شما قرار دادیم.
گنجشکی بعد از برخورد با شیشه، بیهوش شده و گنجشک دیگری با روش‌های مختلف او را به هوش می‌آورد!
ویدئوی تأثیر گذار از به آتش کشیدن یک موتور سوار ریشی توسط فتنه‌گران 88
نشانه‌گیری این دختر، دنیا را مبهوت خود کرده!
صحبت‌های دختر جوانی که چند روز پیش، پزشک ‌اصفهانی به جای غده، تنها کلیه‌اش را خارج کرد.
وعده‌های شیک و مجلسی دولتمردان!
ببینید: چینی‌ها، اینگونه فرهنگ‌سازی می‌کنند!
ببینید: شعارهای ساختار شکنانه خوزستانی‌ها مقابل درب استانداری
تفاوت فتحش معذرت‌خواهی در خارج و ایران
چند گل قشنگ و دیدنی
افشاگری بی‌سابقه و مستند دکتر علی کرمی
فیلم/ توزیع تصادفی دعوتنامه مهمانسرای امام رضا علیه‌السلام در میان زائران مسیر مشهد.
آمار دروغ اشتغال، توسط دولت راستگویان
شوخی جنسی با خبرنگار، در حین پخش زنده
کلیپی ناب از فلر پراکنی جنگنده اف ۱۶
قسمت بیست و دوم طنز سیاسی دیش و میش.
رهبر انقلاب: واقعا اگر ممكن بود، می‌رفتم همدان دیدن این مرد!
مصاحبه جنجالی جلال حسینی و مهدی رحمتی پس از دربی۸۴
دعوای هوادارن استقلال و پیروزی بیرون از ورزشگاه پس از دربی ۸۴، منجر به زخمی شده بیش از صد نفر شد.
پاره شدن شلوار مجری ایرانی در برنامه زنده! (66 ثانیه)
بیاد تمامِ قربانیانِ اسید پاشی قسمت اول (60 ثانیه)
کلیپ واقعی پرتاب کفش بر سر رئیس جمهور آمریکا (3 ثانیه)
انتقاد وزیر بهداشت از شهاب حسینی و شهرزاد
با تبر، بیضه‌ها و آلت طرف را از بیخ می‌کنه
فیلم افشاگری جدید کارمند شبکه جم
دختری که به 20 زبان صحبت می‌کند!!
فیلم طنز سیاسی دکتر سلام _ ۱۴۰
صحنه اخراج رحمتی در دقیقه‌های پایانی شهرآورد.۱
درگیری سیدجلال حسینی و سیدمهدی رحمتی
طنز؛ مضرات سیگار بدتر است یا قلیان؟!
اظهارات بسیار جنجالی و پر شور پیام مرادی از روحانی در روز دانشجو
چگونه بنویسیم چگونه بخوانیم؟ (1)
سوتی: پخش لب گرفت در برنامه زنده ورزشی
توضيحات از صادق زيبا كلام در مورد رد نشدن از روی پرچم آمريكا در برنامه زنده.
اجرای فوق العاده زیبای یه لطیفه از مجری در برنامه زنده شبکه جام جم
سوتی جواد خیابانی رو آنتن زنده میگه موقعیت تاکتیکی بگا رفت!!!
وقتی محافظان ظریف «محسن تنابنده» را هم خودی نمی‌دانند!
واقعاً دیدنی: لحظه جرقه و از مدار خارج شدن ايستگاه برق در اهواز.
فیلمی از اوضاع اهواز از زبان مردم؛ اینجا خبری از گرد و غبار نیست! ارسالی توسط علیرضا
کلیپ با حال تبلیغ موزیکال بخاری در افغانستان
واکنش نخست وزیر ژاپن به دست دادن عجیب ترامپ
خودارضایی پسری در حضور مردم
روايت امام خامنه‌ای از برنامه يک روز كاری خود
ویدئوی دیدنی از گفتگوی تلویزیونی رفسنجانی در انتهای دوره ریاست جمهوری
رفسنجانی را بهتر بشناسیم! (قسمت هشتم)
جدال لفظی سنگین ایوبی و افخمی در برنامه هفت (4)
جدال لفظی سنگین ایوبی و افخمی در برنامه هفت (3)
جدال لفظی سنگین ایوبی و افخمی در برنامه هفت (2)
جدال لفظی سنگین ایوبی و افخمی در برنامه هفت (1)
فیلم: دروغ‌های ۲۰۰ درجه علیه قالیباف!
50 گل برتر و زیبای رونالدو برای رئال مادرید
فیلم: درگیری لفظی در نشست خبری فیلم قاتل اهلی
ندا یاسی! برایت متأسفم تو از یک حیوان پست‌تری!
علت ناراحتی همسر ترامپ در مراسم تحلیف چه بود؟
هدیه همسر ترامپ، اوباما را گیج کرد!
گزارش جنجالی از زندگی مسئولین
وقتی ترامپ به قرآن گوش می‌کند
کلیپ کامل دعوای خفن دونالد ترامپ سر شرط‌بندی در کشتی کج
اعتراض یک زن خوزستانی به بی تفاوتی ابتکار به وضع مردم!
تشکر رسمی و عمومی آیت الله خامنه‌ای از ترامپ
رفسنجانی و مصرف اشیاء لوکس
طنز سیاسی دکتر سلام قسمت ۱۳۹
رفسنجانی و خطبه‌های نماز جمعه
رفسنجانی را بشناسیم: سازندگی به هر قیمتی
کوتاه از هاشمی رفسنجانی (4): بازنگری ارزش‌ها در دهه 70
هاشمی رفسنجانی و حوادث سال 88
هاشمی را بشناسید! (2): چرا هاشمی در انتخابات 84 شکست خورد؟
هاشمی را بشناسید! (1): تنها رئیس‌جمهوری که می‌دانست چه می‌خواهد بکند!
چپ کردن ماشین رهبر انقلاب توسط محافظ جدیدش
یک پیشنهاد ساده - آموزش سکس
سند مخالفت روحانی با رهبری افشا شد!
شبکه خبر: فروش گوشت مرغ رنگ شده به جای گوشت قرمز!
پربازدیدترین ویدئوی سایت روشنگری در سال 95: اسیری در دستان داعش
سگ‌های فوق‌العاده با هوش
گفتگوی ویژه حمله ناو امریکایی به هواپیمای مسافربری ایران
آهنگ تصویری هم‌شاگردی سلام آهنگ خاطره انگیز و زیبای هم‌شاگردی سلام دهه شصت
اقدام تحسین بر انگیز داماد با مادر خدمتکار خود
لحظه وحشتناک مرگ ناگهانی افراد مشهور جلوی دوربین!
ویدئوی طنز سیاسی دکتر سلام 138(نسخه اصلی)
راه رفتن مردی به صورت کاملاً برهنه در قزوين
کلیپ مردی که لخت در اسفراین دوچرخه سواری میکرد
سخنان جنجالی حسن عباسی درمورد روحانی
سخنرانی جنجال برانگیز سردار قاسمی درباره چگونگی فوت هاشمی رفسنجانی
انتقال فناوری سه خودرو روز کره ای به ایران
دندان گرفتن دست داماد توسط عروس
حمله گوریل به انسان
سوتي هاي مردم در مصاحبه هاي تلويزيوني آخر خنده بزور پیدا کردم
فیلم کوتاه روابط زناشویی
پیام‌های بازرگانی

آگهی بهترین محصولات