001_ تاریخچه تدوین کتب قواعد فقهیه

مجله اینترنتی فهادان

برای گفتگویی آزادتر با دوستانتان
به انجمن ما مراجعه کنید
قالب جدیدی برای وبلاگتان نیاز دارید؟!!
شهرقالب !
دنبال مطالب تفریحی هستید؟!
بخش تفریحی!
آگهی محصولات

درج آگهی فروش کلیه


فهادان نیوز


فهادان عربیک


فهادان انگلیش


داستان و حکایت


قصه های کافی


پزشکی و سلامت


راهنمای حل جدول


با دیدن این ویدئوی 3 دقیقه‌ای، سیگار را برای همیشه، ترک خواهید کرد!

جهت نمایش این ویدئو در جعبه اصلی بر روی لینک زیر کلیک کنید.

کلیک»»



درس خارج فقه آیت الله سبحانی

موضوع: قواعد فقهیه (92/06/23)

ما سالیان دراز کتاب‌های فقهی (مانند: خمس، زکات، حج، صوم، حدود، قصاص، دیات و خیارات) را مباحثه کردیم؛ اما یک کاستی در حوزه دیده می‌شود و آن قواعد فقهیه است؛ یعنی در حوزه علمیه قم، قواعد فقهیه بحث نمی‌شود در حالیکه قواعد اصولیه را بحث می‌کنیم ولی قواعد فقهیه بحث نمی‌شود خصوصاً قواعد فقهیه‌ای که مربوط به معاملاتند که امروز مورد ابتلاء همگان می‌باشند خصوصاً مسائلی که مربوط به ربا و غیر ربا می‌شود؛ از این رو، مصلحت را در این دیدم که قواعد فقهیه را مورد بحث قرار بدهم چون مورد نیاز و حاجت است.

البته تنها قواعد را بحث نخواهیم کرد بلکه نتائج آن‌ها را هم بحث می‌کنیم. و لذا بحث را از اینجا شروع می‌کنیم که امام رضا علیه‌السلام فرموده‌اند که: «عَلَيْنَا إِلْقَاءُ الْأُصُولِ وَ عَلَيْكُمُ‏ التَّفْرِيعُ‏»[1] وظیفه ائمه اهل بیت علیهم‌السلام این است که القاء اصول کنند یعنی قواعد کلیه را بیان کنند و کار دیگران این است که از این قواعد، نتائج بگیرند.

این مطلب را هم امام صادق[2] و هم امام رضا[1] علیهما‌السلام فرموده‌اند؛ این کدام قواعد است که امام صادق و امام رضا علیهما‌السلام فرموده‌اند؟ همان قواعد فقهیه است؛ قواعد فقهیه‌ای است که ائمه اهل بیت علیهم‌السلام فرموده‌اند و ما باید این قواعد فقهیه را بحث و بررسی کنیم.

تاریخچه قواعد فقهیه:


من تاریخچه قواعده فقهیه را می‌گویم تا شما مقداری نسبت به فقهاء ما شناخت پیدا کنید.

1_ شهید اوّل (734 – 786 هـ):

تا قرن هفتم، کتابی بنام قواعد فقهیه نوشته نشده است؛ اوّلین فردی که کتابی در قواعد فقهیه نوشت مرحوم شهید اوّل است. ایشان کتابی دارد بنام: «القواعد و الفوائد»[3] در عظمت این کتاب، کافی است که بدانیم مرحوم شهید، سیصد و سی، قاعده و یکصد، فائده را در این کتاب، بحث کرده است و لذا اسمش را گذاشته «القواعد و الفوائد».

  • کاستی کتاب شهید اوّل:

این کتاب یک کاستی دارد و آن این است که بین قواعد فقهی و قواعد عربی، خلط کرده، یعنی این دو تا را از هم دیگر جدا نکرده است چون یک رشته قواعد عربی و ادبی داریم که از آن‌ها هم می‌شود فقه را استنباط کرد. مثلاً در کتاب اقرار، یک مقدار از مسائل مربوط است به قواعد عربیه و ادبیه؛ مثلاً می‌گوییم: «لفلان عَلَیّ مائة درهم إلا فلان الا فلان»، مرحوم شهید بین قواعد فقهیه و قواعد عربی، خلط کرده است؛ شاگرد ایشان بنام فاضل مقداد، این کتاب را تنضید کرده بنام «نضد القواعد»؛ نضد القواعد همان کتاب مرحوم شهید است، منتها آن را تنضید کرده است، یعنی قواعد فقهیه را یکجا آورده، قواعد ادبی را که می‌تواند مبدأ استدلال باشد در فصل دیگر مطرح نموده. پس اولین فردی که در قواعد فقهیه کتاب نوشته است شهید اوّلی است که متوفای (786 هـ) می‌باشد.

2_ فاضل مقداد:

بعد از شهید اوّل، شاگردش فاضل مقداد، کتابی درباره قواعد فقهیه نوشته بنام «نضد القواعد الفقهة»[4]؛ فاضل مقداد، شاگرد شهید اوّل است و ایشان، کتاب شهید را تنضید کرده بنام: «نضد القواعد الفقهیة».

3_ شهید ثانی (911 _ 966هـ):

سومین کسی که در قواعد فقهیه کتاب نوشته، شهید ثانی است؛ مرحوم شهید ثانی کتابی دارد بنام «تمهید القواعد الأصولیة و العربیة»[5] البته التمهید بعداً چاپ شده و اخیراً هم در مشهد مقدس تحقیق کرده‌اند و بسیار زیبا چاپ کرده‌اند، این کتاب هم بسیار کتاب خوبی است. شاید چنین کتابی تا کنون نوشته نشده باشد.

4_ شیخ جعفر کاشف الغطاء (متوفای 1227 هـ):

چهارمین فردی که در قواعد فقهیه کتاب نوشته، مرحوم شیخ جعفر کاشف الغطاء است، ایشان هم کتابی در قواعد فقهیه دارد بنام «القواعد الستة عشر» یعنی شانزده قاعده را در این کتاب نوشته است.

5_ سید عبد الله شبّر (متوفای 1241 هـ):

پنجمین نفری که در قواعد فقهیه کتاب نوشته، مرحوم شبّر است (صاحب تفسیر شبّر) بنام «الأصول الأصلیة و القواعد الشرعیة».[6]

6_ ملأ احمد نراقی (متوفای 1245هـ):

ششمین نفر که در قواعد فقهیه کتاب نوشته، مرحوم ملأ احمد نراقی است، ایشان در قواعد فقهیه، ایجاد موج کرده است؛ یعنی نو آوری دارد. خلاصه اینکه مرحوم ملأ احمد بن محمد مهدی نراقی، کتابی دارد بنام: «عوائد الأیام من مهمات أدله الأحکام»[7]، این کتاب مکرراً چاپ شده و اخیراً هم خیلی زیبا چاپ شده است در این کتاب هشتاد و هشت قاعده را آورده است، در هر قاعده هم یک قاعده فقهیه را بحث کرده است و اوّل کسی که ولایت فقیه را مفصّلاً بحث کرده ایشان است و حضرت امام اعلی الله مقامه در بحث حکومت اسلامی از این کتاب استفاده شایانی کرده است.

7_ میر سید عبد الفتاح بن علی حسینی مراغی (متوفای 1250هـ):

مرحوم سید عبد الفتاح کتابی دارد بنام «العناوین» کتاب «العناوین» بعد از القواعد است چون غالباً در این کتاب به فرمایشات جناب مرحوم نراقی توجه دارد؛ اشکال می‌کند؛ جواب می‌دهد، این کتاب هم کتاب خوبی است که اخیراً جامعه مدرسین در دو جلد چاپ کرده است.

8_ ملّا نظر علی طالقانی (1240 – 1306هـ):

ملأ نظر علی طالقانی، اوّلین کسی است که در قرن چهاردهم کتابی درباره قواعد فقهیه نوشته بنام: «مناطات الأحکام فی القواعد الفقهیه».

9_ ملا حبیب الله کاشانی (متوفای 1340هـ):

ملأ حبیب الله کاشانی دریایی از معارف بوده است، هم در ادبیات و هم در فقه و هم در اصول، ایشان هم کتابی دارد بنام «مستقصی قواعد المدارک و منتهی ضوابط الفوائد» در این کتاب، پانصد قواعد فقهیه را بحث کرده است.

10_ شیخ محمد مهدی خالصی کاظمی (متوفای 1343هـ):


یکی از شخصیت‌های به تمام معنا کامل و جامع آیه الله العظمی محمد مهدی خالصی است. وی دارای افکاری مصلحانه بود و فرد مبارز و سیاستمداری به شمار می آمد از وی آثار زیادی به جای مانده همچنین کتابی دارد به نام: «القواعد الفقهیه». زندگی این مرد بزرگ، بسیار پر تلاطم بوده است.

11_ شیخ محمد حسین کاشف الغطاء (1294 – 1373هـ):

در حکومت عثمانی که تمام کشورهای اسلامی (به جز ایران که استقلال داشت) تحت حکومت او بود. در آن زمان علماء اتراک ترکیه، به کمک علماء مصر، یک کتابی نوشتند بنام «مجلة الأحکام» قواعد فقهیه را در آنجا آورده‌اند. در تمام محاکم سنیِ آن زمان این کتاب، مدرک است، مثل قانون مدنی که الآن در اختیار همه قضات است، «مجلة الأحکام» در اختیار همه آن‌ها بود حتی در عراق هم در «محاکم» مجلة الأحکام را مطرح می‌کردند، مرحوم کاشف الغطاء این مجله را زیر و رو کرده بنام «تحریر المجلة» طبق فقه امامیه، همان کتاب است، منتها طبق فقه امامیه تنظیم کرده، و سیزده قاعده هم بر آن افزوده است بنام «تحریر المجلة». این کتاب را دار التقریب که در ایران است چاپ کرده است، این کتاب بسیار کتاب خوبی است.

12_ سید محمد حسین بجنوردی (1316 – 1396هـ):

ایشان هم کتابی دارد بنام «القواعد الفقهیه»[8] که در شش جلد چاپ شده و در این شش، جلد 63 قاعده را بحث کرده است، چون گذشتگان بسیار مختصر بحث می‌کردند، ولی ایشان خیلی مفصل بحث نموده است و لذا تعداد جلدها زیاد، و عدد قواعد کم است.

13_ شیخ محمد فاضل لنکرانی (1350 – 1428 هـ):

مرحوم آیة الله فاضل هم ظاهراً کتابی در «القواعد الفقهیه» دارد.

14_ شیخ ناصر مکارم شیرازی:

ایشان هم کتابی دارد در دو جلد بنام «القواعد الفقهیه» یا سلسلة القواعد الفقهیة[9]، که در این دو کتاب سی قاعده را بحث کرده است.

این بود تاریخچه قواعد فقهیه در شیعه. ما این سبک بحث را که در هر مسئله‌ای، ابتدا باید تاریخچه مسئله را بررسی نمود از آیة الله بروجردی آموختیم.

  • همچنین برای بررسی کتب دیگر در این زمینه، به این لینک مراجعه نمایید. (کلیک)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

پی‌نوشت:

[1] وسائل الشیعة، ج27؛ ص62

[2] وسائل الشیعة، ج27؛ ص61

[3] القواعد والفوائد، شهید اول،ج1، ص1.

[4] نضد القواعد الفقهیة، المقداد السیوری، ج 1، ص 1.

[5] تمهید القواعد الأصولیة و العربیة، شهید ثانی، ج 1، ص 1.

[6] الأصول الاصلیة و القواعد الشرعیة، سید عبدالله شبر، ج 1، ص 3.

[7] عوائد الایام،، ملأ احمد نراقی، ج 1، ص 1.

[8] القواعد الفقهیة، سید محمد حسین بجنوردی، ج 1، ص 1.

[9] القواعد الفقهیة، شیخ ناصر مکارم شیرازی، ج 2، ص 1.

منبع: درس خارج فقه آیت الله سبحانی؛ 23 شهریور 92


به دلیل به روز بودن سایت از صفحات دیگر نیز، دیدن فرمایید.

تبلیغات

Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
اطلاعات کاربری و عضویت سریع

عضو شويد
فراموشی رمز عبور؟

نام کاربری :
رمز عبور :


عضویت سریع
نام کاربری :
رمز عبور :
تکرار رمز :
ایمیل :
نام اصلی :
کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد
صفحات جداگانه

فیلم بخیه زدن در زایمان طبیعی
سرگذشت دختر نوجوانی که توسط داعش ربوده شد
فیلم زایمان طبیعی در 10 گام با وسیله کمک کننده بدون سانسور
فیلم زایمان طبیعی واقعی
فیلم زایمان طبیعی بدون سانسور (3)
فیلم زایمان طبیعی بدون سانسور (2)
فیلم زایمان طبیعی بدون سانسور (1)
پاسخ روحانی به شایعه ردصلاحیتش در انتخابات 96
خانواده اوباما
عکس‌العمل جالب شش شیء درون مایکروفر
از ماری‌جوانا در تهران چه خبر؟ بوی تند علف در پارک‌ها
27 دی 95، صدای شدید شلیک گلوله ضد هوایی در میدان انقلاب و خیابان های اطراف شنیده شد.
روش تعیین قلمرو در زندگی خرس‌ها
بخیه زدن به صورت کودک معصوم سوری بدون بی حسی
به مناسبت یک سالگی برجام/ از امروز
توضیحات درخصوص شلیک ضد هوایی در تهران 27 دی 95
نحوه آرایش کردن خانم ها
ببینید: طنز دکتر سلام قسمت 137
لشکرکشی روحانی برای انتخابات 96
دو علت شکست جوان‌ها در زندگی
احترام به پدر و مادر :: آیت الله فاطمی‌نیا
امیرکبیر، مردی با آرمان‌های بلند
آسیب‌های اشتغال بانوان
بیرون آوردن جن از بدن دختر باکویی
بیرون کردن جن از دختر عرب (18+)
خارج کردن توده 11 کیلویی از بدن دختر 18 ساله 93
دختران جوانی که مجبورند با مردان 60 ساله ازدواج کنند!!
تجاوز جنسی و بارداری دختر 18 ساله ایرانی از مدیر شرکت!
افشاگری احمد توکلی از تخلفات وزیر هزار میلیاردی
فیلم‌های مستهجن در دسترس کودکان!
شگفت زدگی وزیر خارجه آلمان از کاخ اشرافی هاشمی رفسنجانی
کاخ هاشمی رفسنجانی
پیش بینی یک خانم کوچولو درباره برجام و انتخابات96
مستند تأثیر گذار دانستنی‌های روغن (3)
مستند تأثیر گذار دانستنی‌های روغن (2)
مستند تأثیر گذار دانستنی‌های روغن (1)
رهبر انقلاب، در نماز میّت رفسنجانی، کدام فراز را نخواندند؟
بازخوانی بیانات رهبری درباره هاشمی در نماز جمعه سال 88
آیت الله حسن صانعی موقع دفن آیت الله علی اکبر هاشمی رفسنجانی، در ضریح امام، از حال رفت.
آزمایش ادرار در برنامه ظنز شوخی کردم!
ازدواج در قدیم و امروز (مهران مدیری)
شعار مردم در تشیع جنازه هاشمی: وصیت هاشمی حمایت از خاتمی
اولین دختر موتور ریس سوار ایران و اولین سازنده دیجیریدو
هاشمی رفسنجانی؛ سیاستمدار ماندگار
امتحانِ ما، امتحانِ هاشمی
مهدی هاشمی اجازه نداد رییس صداوسیما زیر تابوت پدرش برود
شوخی و خنده هاشمی رفسنجانی با جوانان همراه با پاسخ‌های رک و پی‌پرده
صحنه دردناک گریه‌های دختر در کنار جنازه پدر
اوّلین خبر اعلان فوت آیت الله هاشمی رفسنجانی (خبری که در تاریخ، جاوید شد)
مهدی هاشمی رفسنجانی بر سر جنازه پدر
آخرین سخنرانی منتشر شده هاشمی رفسنجانی
تولید برق از باد شکم
این ویدیو مجبورتان می کند سیگار را ترک کنید
فیلم پخش نشده ی جلسه تاریخی سپردن وصیّتنامه امام به آستان قدس و خبرگان - 19 آذر 1366
کدام هاشمی رفسنجانی؟
حرکات نمایشی با موتور سیکلت
کلیپی متفاوت از صحبتهای امین حیایی در داخل قبر با همسرش!
واقعیتی وحشتناک در مدارس دخترانه کشور
5 تکنولوژی خلاقانه که حتی فکر نمی کردید وجود دارند!
دابسمش جدید 19 دی 95
سخنان جنجالی شهید دکتر بهشتی در مورد حقوق نجومی در لااقل سی سال قبل
دکتر عبدالکریم سروش دلیل نماز خواندش را بازگو می‌کند
پنج قسمت از وحشتناک‌ترین سکانس‌های فیلم‌هایی با موضوع جن‌
سخنان جنجالی شهید دکتر بهشتی در مورد حقوق نجومی و فقر
اعتراف وزیر رفاه به اشتباه دولت در برآورد طرح تحول سلامت
سخنان جنجالی دکتر حسن عباسی در مورد دولت و لیبرال‌ها
تکه تکه شدن یک هواپیما در حین پرواز
آزمایشی واقعی برای نمایش کاری که سیگار با ریه می‌کند!
اجرای کمدین حامد آهنگی در سری جدید خندوانه
شکار ببر (بهترین صحنه ممکن از شکار یک ببر)
ناهار خوردن مزرعه دار با حیواناتش سر میز
انتقادات تند و جنجالی مایلی کهن علیه کی روش
وقتی مایلی کهن تو نشست خبری گریه اش میگیره
تقلید صداى چهره‌هاى معروف توسط احسان کرمى در خندوانه
در دوران عقد رابطه زناشویی تا چه حد مجاز هست؟
مقایسه گوشی های گلکسی galaxy J5 prime و Galaxy J7 prime
خندوانه: استند آپ علی مسعودی درباره دعوا
این 1+5 را رعایت کنید تا دچار دردسر نشوید
ویدئوی آموزشی: فرهنگ ترافیک - قسمت اوّل
درگیری لفظی شدید مشحون با مجری رسانه ملی
دابسمش فوق العاده باحال و خنده دار دختر خواننده دیوانه!
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
افشاگری از سفر مخفیانه زن آلمانی به تهران و چمدان مشکوکش
بازدید رئیس دفتر روحانی از گورستان نصیرآباد شهریار
چالش آب داغ بایرام در خندوانه
دختری که سحرگاه کنار قبر پدر شهیدش، رهبری را ملاقات کرد
ببینید: خفن‌ترین جوک درباره‌ی پراید و فیلمای چرت ایرانی
دختری که قربانی شهوت پدر شد!
ضجه‌های دختری که در توالت عمومی یک باغ، قربانی تجاوز شد!
احتباك و آثار معنايي آن در تفسير قرآن
منطق تعلیمی به صورت درس به درس
شرح إبن عقیل
006_ بررسی تنبیهات قاعده
005_ بررسی ادلّه قاعده
آموزش زبان عربی با لهجه عراقی-2 (+فیلم)
آموزش زبان عربی با لهجه عراقی-1 (+فیلم)
004_ تفسیر مفردات قاعده
پیام‌های بازرگانی