دستورالعمل امام رضا علیه‌السلام درهنگام موفقیت‌ها: «اللهم سلّم و تمّم»

دستورالعمل امام رضا علیه‌السلام درهنگام موفقیت‌ها: «اللهم سلّم و تمّم»

شکر نعمت و روح سپاسگزاری ویژگی مردان بزرگ خداست و ازاین رو زمانی که خداوند حکمت را به لقمان عطا کرد، او را به شکرگزاری این نعمت توصیه کرد. [1] امام رضا علیه‌السلام بسیاری از اوقات این شعر را می خواندند: «هرگاه در خیر و نعمتی قرار گرفتی، مبادا غرور و غفلت تو را فرا گیرد؛ ولی برای شکر بگو: اللهم سلم و تمم؛ خدایا ما را در آن نعمت سالم بدار و آن را برای ما کامل گردان.»[2]

حضرت رضا (ع) یاران خود را نیز به شکرگزاری، به خصوص در سجده، توصیه می فرمودند. ایشان به سلیمان بن حفص مروزی نامه ای نوشتند و او را به انجام دادن سجده شکر چنین سفارش فرمودند: در سجده شکر صد بار بگو: شکراً شکراً و اگر خواستی بگو: عفواً عفواً. [3]

که هله نعمت فزون شد شکر کو   *   مرکب شکر ار بخسبد حرّکوا

شکر منعم واجب آید در خرد   *   ور نه بگشاید درِ خشم ابد

هین کرم بینید و این خود کس کند   *   کز چنین نعمت به شکری بس کند

سر ببخشد، شکر خواهد سجده ای   *   پا ببخشد، شکر خواهد قعده ای[4]

حضرت رضا علیه‌السلام می فرمودند: سجده بعد از نماز فریضه، سپاسگزاری خداوند است که بنده اش را موفق به عبادت کرد. سه مرتبه باید گفت: شکرا للّه. راوی گوید گفتم: «معنی شکراً لله چیست؟» ایشان فرمودند: «یعنی شکر می کنم خداوندی را که مرا توفیق عبادت و بندگی داد و من توانستم فرائض او را به جای آورم. شکر موجب زیادشدن ثواب است و اگر ثواب عبادت با نوافل کامل نشود، با سجده شکر کامل می شود.»

در سپاسگزاری و شکر چند نکته نهفته است:

  1. شکر جامع جمیع فضایل است؛ ازجمله اعتراف به اینکه ما خود هیچ نداریم و تلاش در نگه داشتن آن نعمت و مانع زوال آن شدن، به وسیله اقامه نماز صورت می گیرد که مظهر شکر خداست؛
  2. فایده شکر فقط به خود شاکر عاید می شود؛ همچنان که ضرر کفران هم به خود کفران کننده عاید می شود، نه به خدا. [5] چون خدا غنی مطلق است و احتیاج به شکر کسی ندارد و چون حمید و محمود است، چه شکرش بگزارند و چه نگزارند، پس کفران هم به او ضرر نمی رساند. [6]
  3. شکر نعمت سبب نموّ نعمت می شود؛ شکرگزاری نفعش باز هم به انسان باز می گردد؛ زیرا شکر سبب افزونی نعمت است و خداوند می فرماید که اگر شکر کنید، بر نعمت شما خواهم افزود. [7]

پی‌نوشت‌ها

[1] لقمان: 12.

[2] عيون أخبار الرضا علیه‌السلام؛ 2/178

[3] كتابُ من لا يحضره الفقيه؛ 1/332

[4] مثنوى معنوى، ج 3، ابيات 2670 تا 2673

[5] و من يشكر فانّما يشكُرُ لنفسه و من كفر فان الله غنى حميد (لقمان: 12)

[6] تفسير الميزان؛ 16/215

[7] ابراهيم، 7

مسعود رضانژاد فهادان

پست بعدی

انواع موت

ج آوریل 24 , 2020
انواع موت ریاضت بر چهار پایه متکی است که عبارتند از: موت ابیض؛ موت اسود؛ موت اخضر؛ موت احمر به عبارت روشن‌تر، مرگ یا اضطراری است و یا اختیاری؛ مرگ اضطراری یا اجباری، عبارت است از سیر طبیعی جبری از صلب پدران به رحم مادران و از آنجا به منزلگه […]

سردبیر

مسعود رضانژاد فهادان

مسعود رضانژاد فهادان هستم. مدیر و نویسنده «مجله اینترنتی فهادان»

دسترسی سریع