تعریف ایمان

مذهبی موضوعات اخلاقی

تعریف ایمان

مفهوم ایمان

وَ کَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَیْهِ السَّلَامُ فِی مَکَارِمِ الْأَخْلَاقِ وَ مَرْضِیِّ الْأَفْعَالِ:

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ بَلِّغْ بِإِیمَانِی أَکْمَلَ الْإِیمَانِ.[۱]

یکی از بهترین و آموزنده‌ترین دعا‌ها، دعای مکارم الاخلاق است که در صحیفه نورانی سجادیه آمده است.

نیایشگر، در نخستین فراز این دعای مبارک پس از درخواست صلوات بر پیامبر و خاندانش، از خدا می‌­خواهد تا ایمانش را به کامل­‌ترین ایمان برساند. برای تبیین این فراز چند نکته قابل توجه است:

نکته اوّل این است که مراد از ایمان چیست؟

روایاتی که در تبیین این واژه وارد شده‌­اند، بسیار است که در مدخل «ایمان» کتاب دانشنامه قرآن و حدیث، آن‌ها را جمع­‌آوری کرده­‌ایم. به طور خلاصه از مجموع این روایات، چنین به دست می‌­آید که:

ایمان عبارت است از معرفت و باور قلبی، همراه با التزام عملی.

اگر انسان به آنچه اعتقاد به آن لازم است، معرفت پیدا کند و آن را باور کند و این معرفتش با التزام عملی به مقتضای آن توأم باشد، ایمان، محقق شده است. این تعریفی است که در این روایت نورانی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله این گونه بیان شده است:

لَیسَ الإِیمانُ بِالتَّحَلّی و لا بِالتَّمَنّی، و لکِنَّ الإِیمانَ ما خَلَصَ فِی القَلبِ وَ صَدَّقَهُ الأَعمالُ. [۲]

ترجمه: ایمان، به آراستن و آرزو نیست؛ [به اینکه انسان، ظاهرش را شبیه شخص مؤمن بیاراید یا به امید مؤمن بودن، تنها سخن از ایمان بر زبان براند] بلکه ایمان، آن است که در دلْ [از هرگونه شرک و شکی] خالص باشد و اعمال، آن را تأیید کنند. چون اگر عمل، ایمان را تصدیق نکند، معلوم می‌­شود باور قلبی به مقتضاء ایمان وجود ندارد.

در روایت دیگری نیز، ایمان اینگونه تعریف شده است:

الإِیمانُ ما وَقَرَتهُ القُلوبُ و صَدَّقَتهُ الأَعمال‏. [۳]؛ ایمان، چیزى است که در دل‏‌ها جاى گیرد و کردار، آن را تأیید کند.

نکته دوم این است که کمال ایمان به چه معناست؟ پاسخ این سؤال با توجه به تعریفی که برای ایمان بیان شد، روشن می‌­شود، زیرا هم معرفت قلبی، قابل تقویت است و هم عمل انسان، قابل افزایش است. هر چه باور انسان، قوی­‌تر گردد، التزام عملی به مقتضاء ایمانش نیز افزوده می‌­شود. پس بالا‌ترین درجه باور قلبی و بیشترین التزام عملی به مقتضاء ایمان، اوج و کمال ایمان است، تا جایی که به درجه یقین می‌­رسد که توضیح آن بعداً می‌­آید.

نکته سوم این است که چرا دعای مکارم الاخلاق با درخواست رسیدن ایمان به کامل­‌ترین آن، شروع شده است؟

جواب این است که عمل، بدون ایمان ثمری ندارد. امیر مؤمنان علیه السلام می‌­فرماید:

الإِیمانُ وَ العَمَلُ أخَوانِ تَوأَمانِ وَ رَفیقانِ لا یَفتَرِقانِ، لا یَقبَلُ اللّهُ أحَدَهُما إلّا بِصاحِبِهِ. [۴] ایمان و عمل، دو برادر همزاد و دو یار جدا نشدنى هستند. خداوند یکى از آن دو را بدون دیگرى نمى‏‌پذیرد. پس اگر همه خواسته­‌هایی که در این دعا آمده است، بدون ایمان باشد، ارزشی ندارد. مکارم اخلاق و محاسن اعمال، بدون ایمان اثر مهمی در زندگی، خصوصاً زندگی جاوید انسان نخواهد داشت.

دروس اخلاقی آیت الله ری‌شهری

نظرات مطلب

ارسال نظر

جهت درج آگهی فروش یا خرید کلیه به کانال تلگرام بانک جامع اهداء کنندگان عضو به آدرس تلگرامی زیر مراجعه فرمایید.

https://telegram.me/shopkoliyeh

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:):(;):D;)):X:?:P:*=((:O@};-:B/:):S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟[حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی

شبکه های اجتماعی