آیا همه انسان‌ها خلیفه خدا بر روی زمین هستند؟

آیا همه انسان‌ها خلیفه خدا بر روی زمین هستند؟

آیا همه انسان‌ها خلیفه خدا بر روی زمین هستند؟

پرسشی از محضر علامه مصباح یزدی:

آیا مقتضای مقام «خلیفة اللهی» انسان این نیست که زمین و حکومت را هرگونه که خود بخواهد اداره کند.

پاسخ:

برخی به انگیزه ی نفی حکومت دینی و لزوم تبعیت از قوانین و دستورات الهی در مسائل حکومتی، به طرح این سخن پرداختند که، انسان به تعبیر قرآن «خلیفة الله»‌ است و معنای آن جانشینی خدا در زمین است و چون خدا به دلخواه خودش زمین را اداره می کند انسان هم باید بتواند به دلخواه خودش زمین و حکومت را اداره بکند.

در پاسخ این سخن باید گفت: در قرآن کریم، فی الجمله، «خلیفة الله» بودن انسان ذکر شده است.

«و اِذ قالَ رَبُّکَ لِلمَلائِکَةِ اِنّی جاعِلٌ فِی الاَرضِ خَلیفَةً قالُوا اَتَجَعَلُ فیها مَن یُفسِدُ فِیها وَ یَفسِکُ الدِّماءَ و نَحنُُ نُسَبِّحُ بِحَمدِکَ وَ نُقَدِسُ لَکَ قالَ اِنّی اَعلَمُ ما لا تَعمَلُونَ.»(1)

به خاطر بیاور هنگامی را که پروردگارت به فرشتگان گفت: من در روی زمین جانشینی [=نماینده ای] قرار خواهم داد. فرشتگان گفتند (پروردگارا،) آیا کسی را در آن قرار می دهی که فساد و خونریزی کند؟ ما تسبیح و حمد تو را بجا می آوریم و تو را تقدیس می کنیم پروردگار فرمود: من حقایقی را می دانم که شما نمی دانید.

ولی باید معنای خلافت الهی را به درستی شناخت و توجه داشت عنوان «خلیفة الله» که در قرآن برای حضرت آدم ذکر شده برای همه فرزندان او ثابت نیست. چرا که قرآن بعضی از فرزندان آدم را شیاطین می نامد و بی تردید اینها «خلیفة الله» نیستند.

«وَ کَذلِکَ جَعَلنا لِکُلِّ نبیٍّ عَدُوّاً شَیاطینَ الاِنسِ و الجِنِّ»(2)

این چنین در برابر هر پیامبری دشمنی از شیاطین انس و جنّ قرار دادیم.

بلکه به دست آوردن مقام خلافت با توجه به آیات قرآن دارای شرایطی است، از جمله:
1- علم به اسماء « وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ کُلَّهَا» (3)
2- خلیفه ی الهی باید صلاحیّت اجرای عدالت در زمین را داشته باشد. پس انسان درنده خویی که عالم را به خاک و خون می کشد و از هیچ جنایتی فروگذار نیست و کسی که بهره ای از عدالت نبرده نمی تواند خلیفة الله باشد؛ و مگر خداوند ظالم است که خلیفه ی او نیز ظالم باشد؟ کسی خلیفه خدا است که در زندگی فردی و اجتماعی صفات خدا را به ظهور برساند، نه هر کسی که روی دو پا راه می رود بنابراین کسانی که سعی در گمراه کردن مردم و براندازی حکومت اسلامی دارند. نه تنها اشرف مخلوقات نیستند، بلکه همان شیاطین انسی هستند که خداوند آنها را از حیوانات پست تر می داند و درباره ی آنها می فرماید: «اِنَّ شَرَّ الدَّوابِّ عِندَاللهِ الصُّمُّ البُکمُ الَّذینَ لا یَعقِلون» (4)

بعلاوه، در همین قرآنی که به خلیفة الله بودن انسان -البته با شرایطی که گفته شد- اشاره شده است، دهها حکم الزامی خداوند در مسائل حکومتی و سیاسی و اجتماعی وجود دارد که باید به آنها عمل شود. حال، چگونه است که طرّاحان شبهه ی پیش گفته، تنها یک آیه از قرآن را می بینند و از باقی آیات صرفنظر می کنند؟!


پی نوشت ها:

1. بقره/30.
2. انعام/112.
3. بقره/31.
4. انفال/22؛ بدترین جنبندگان نزد خدا، افراد کر و لالی هستند که اندیشه نمی کنند.

منبع مقاله:
مصباح یزدی، محمد تقی؛ (1391)، پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، قم: انتشارات مؤسسه ی آموزشی و پژوهشی امام خمینی (قدس سرّه)، چاپ اول.

ارسال نظر

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:):(;):D;)):X:?:P:*=((:O@};-:B/:):S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟[حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی

شبکه های اجتماعی