جمعه 06 مرداد 1396

مجله اینترنتی فهادان

جدیدترین مطالب

عرفان اسلامی (1)

اوّلین جلسه عرفان اسلامی _ مقدّمه بحث

مقدّمه:

منزلِ تهذیب، بیست و پنجمین منزل سیر و سلوک و پنجمین منزلِ مرتبه معاملات است. سالک در معامله با خداوند ده منزل را سیر می کند از منزل رعایت به منزل مراقبت می رسد سپس منزل حُرمت و بعد از آن منزل اخلاص و سپس تهذیب.

تهذیب در لُغت:

چنانکه ابن فارس در مقاییس الّغه، بیان می دارد سه حرف (ه . ذ . ب) در اصلِ لغت به معنای وارستگی و عدم وابستگی و تعلّق است بر همین اساس، إهذاب به معنای پرواز سریع یا دویدن تند است که حاصل تعلّق نداشتن و سبک باری است همچنین مهذّب به معنای مُلَخَّصٌ مِنَ العُیوبِ است یعنی کسی که از عیوب، وارسته و خلاص شده است.

 

نکته جالب در معنای لغوی این واژه این که: مُهذَّب بودن یعنی سبکباری و وارسته شدن موجب إهذاب می گردد بدین معنا که سرعت شخص را در پیمودن راه های زمینی و همچنین اوج گرفتن و طَیَران او را در آسمان بالا می برد. صِرفِ توجّه به لُغت می توان نتیجه گرفت تهذیب نفس، انسان را هم در امور مادی و هم در امور معنوی از دیگران جلو می اندازد.

همچنین تهذیب در لغت به هَرَس کردن درخت و بریدن شاخه های زیادی آن نیز اطلاق می شود زیرا هَرَسِ، باعث سبکباری درخت از بارهای اضافه و بی ثمر، همچنین باعث وارستگی آن از هر چه مایه زشتی و بد ریختی درخت است می شود.

امّا تهذیب در اصطلاح علمِ اخلاق:

به معنای خارج کردن رفتارهای بی ضابطه و سر و سامان دادن به آن و از افراط و تفریط خارج و به تعدیل رساندن آن است.

امّا تهذیب در اصطلاح علمِ عرفان:

«ملّا عبد الرّزاق قاسان» در کتاب خود در شرح کتاب منازل السائرین در تعریف تهدیب آورده است:

"التهذیب هو تحسینالادب و الخُلق و العَمَل و العلم"

واژه تحسین در این تعریف، نتیجه تهذیب نفس و هرس کردن زوائد و هرزه های مضرّ است، قید ادب ناظر به بروزات رفتاری و گفتاری انسان با مردم است. واژه خُلق، ناظر بر ملکات نفسانی و قید عمل مربوط به دایره تکالیف و علم نیز ناظر به بُعد شناختی و معرفتی انسان می شود.

هر فعل و ترکی از سالک باید ضابطه مند باشد گر چه عوام مردم ممکن است رفتاری مطابق ضابطه یا حتی بدون ضابطه داشته باشند امّا سالک الی الله بیش از دیگران باید بر رفتار خویش نظر کند تا مبادا از ضابطه و اعتدال خارج نگردد.

ضابطه در ابعاد چهارگانه تهذیب:

ضابطه در بُعدِ ادب و بروزات با مردم، در این است که با مردم  همان جوری که توقّع دارد مردم با او رفتار کنند رفتار کند پس هرگز به مردم اهانت نمی کند، سرّشان را افشاء نمی کند و... .

ضابطه در بُعد خُلقیّات این است که: دائماً مدافع اعتدال باشد و دنبال فضیلت ها رود و رذیلت ها را رها کند مثل شهوت و شجاعت و .. .

ضابطه در بُعد عملی تهذیب نفس یعنی در فعل و ترک خویش تابعِ اذن شرعی باشد.

و در آخر ضابطه در بُعد تهذیب علم، در این است که دائماً به دنبال یقین باشد و از خیالات و شایعات و اوهام فاصله بگیرد و همیشه با مبانی عقلی تصدیق کند لذا ردّ و پذیرش مهذّب در بعد علم، هر دو بر اساس مبانی یقینی است نه مظنونات و مشهورات و اوهام و خیالات.

اساس تهذیب نفس در این است که بداند به دنیا نیامده برای اقامت دائمی بلکه دنیا پل رسیدن به آخرت است.

بررسی چند حدیث پیرامون تهذیب نفس:

امیر المؤمنین علی علیه السلام: مَنْ أَصْلَحَ نَفْسَهُ مَلَکَه[1]؛ هر کس درونش را اصلاح کند مالک خویش می شود.

نقطه مقابل آن مهمل رها کردن نفس است یا با آفات آن مبارزه نکردن است که در نهایت منجر به مرگ آن می شود.

مَنْ أَهْمَلَ نَفْسَهُ أَهْلَكَهَا[2]؛ هر کس نفس خویش را بیهوده رها کند هلاک می شود.

مَنْ لَمْ يُهَذِّبْ نَفْسَهُ فَضَحَهُ سُوءُ الْعَادَة؛[3] کسی که نفس خویش را مهار نکند رفتار زشت عادتش شده و بعد از آن است که این سوء عادت باعث رسوا شدنش می گردد.

امام علي علیه السلام: مَنْ لَمْ يُهَذِّبْ نَفْسَهُ لَمْ يَنْتَفِعْ بِالْعَقْل‏[4]؛ کسی که نفسش را مهذّب نکند نمی تواند از عقلش بهره ای ببرد.

پس بیان شد که تهذیب نفس یعنی بریدن شاخ و برگ زائد نفس، تا پس از آن با سبکباری بیشتر از هدَر رفت انرژی جلوگیری شده و سرعت رشد او کمّاً و کیفاً افزایش یابد.

مولوی در دفتر پنجم آورده است:

بس زیادت ها درون نقص هاست

8 دی 1391-مسعود رضانژاد فهادان


[1] غرر الحکم حدیث 4769.

[2] غرر الحکم حدیث 4752.

[3] غرر الحکم حدیث 4858.

[4] غرر الحکم حدیث 4856.

امتیاز : نتیجه : 1 امتیاز توسط 1 نفر مجموع امتیاز : 2


لطفاً به اشتراک بگذارید تا همه استفاده کنند.

ارسال به هم میهن محبوب کن - فیس نما ارسال به کلوب افسران ارسال به گوگل پلاس ارسال به فیسبوک


بخش نظرات

این نظر توسط علی احمدی در تاریخ 1395/5/31 و 16:29 دقیقه ارسال شده است

سلام . سایتت پر محتواست. موفق باشی

حتما به وبم نظر بده ، اگه نظر ندی نامردی !!!

این نظر توسط ناتریشا در تاریخ 1395/4/3 و 14:04 دقیقه ارسال شده است

سلامممم
ویتون عالیه اما بیشتر بروزش کنین

این نظر توسط علی در تاریخ 1395/3/29 و 1:16 دقیقه ارسال شده است

سلام. سایتت خوبه ، همینطوری ادامه بده.
موفق باشید
سایت ما :
http://just4funny.rozblog.com/

این نظر توسط شهره ستوده در تاریخ 1394/8/19 و 15:02 دقیقه ارسال شده است

حیف نیست با داشتن همچین وبلاگی از آن درآمد کسب نکنید ؟ در سایت ما عضو شوید و با قرار دادن لینک بازاریابی کالاهای ما در وبلاگتان بالاترین پورسانت ها را بگیرید
http://hamejoorfile.com

این نظر توسط ساب سین در تاریخ 1394/7/2 و 13:10 دقیقه ارسال شده است

وب جالبی داری انشاالله همیشه موفق باشی .
https://subscene.blog.ir


نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی


ورود کاربران


عضويت سريع

    نام کاربری :
    رمز عبور :
    تکرار رمز :
    ایمیل :
    نام اصلی :
    کد امنیتی : * کد امنیتیبارگزاری مجدد

آمار کلی سایت

    آمار مطالب آمار مطالب
    کل مطالب کل مطالب : 2032
    کل نظرات کل نظرات : 3209
    آمار کاربران آمار کاربران
    افراد آنلاین افراد آنلاین : 14
    تعداد اعضا تعداد اعضا : 2560

    آمار بازدید آمار بازدید
    باردید دیروز باردید دیروز : 3,348
    ورودی گوگل دیروز ورودی گوگل دیروز : 918
    بازدید کلی بازدید کلی : 3,688,468



صفحات اضافی سایت