جریان‌شناسی فکری، فرهنگی، سیاسی (۱)

هر موضوع و مبحثی را می‌توان در سه قالب بیان کرد:

  • سخنرانی؛
  • کرسی آزادی‌اندیشی؛
  • به صورت علمی و دانشگاهی یعنی مبحثی که دارای مقدمه و مؤخره است.

ویژه‌گی‌ جلسات سخنرانی‌، غلبه احساسات بر مبانی علمی است. سخنرانی، اغلب به منظور القاء و انتقال سریع مطالب به ضمیر ناخودآگاه شنوندگان همراه با کاهش توجه مخاطب به وجه استدلال‌گونه مطالب به کار برده می‌شود. از ویژه‌گی‌ کرسی‌های آزادی‌اندیشی نیز دو سویه بودن و غلبه جدل بر استدلال است. و امّا بیان مسائل و موضوعات به صورت آکادمیک و علمی، این فرصت را به گوینده می‌دهد تا گام به گام و به صورت ساختارمند، مطالب به روش اقناعی به مخاطب، تدریس شود. مبحث پیش رو از نوع سوم است.

از طرف دیگر در اغلب موارد، مبحث جریان‌شناسی با دو عنوان دیگر خلط می‌شود: ۱- توصیف جریان‌شناسی ۲- جریان‌سازی

آنچه که این روزها تحت عنوان جریان‌شناسی، مرسوم و متداول شده، صرفاً توصیف جریان‌شناسی‌ست نه جریان‌شناسی حقیقی؛ و اما جریان‌سازی که کار احزاب و تشکل‌های سیاسی است به جریان‌سازی یعنی: “اقدامات سلبی و ایجابی یک جریان سیاسی برای تحقق اهداف خود أعم از تخریب و سیاه‌نمائی یا بزرگ‌نمایی از یک جریان خاص یا یک شخصیت”

آنچه قرار است به حول و قوه الهی در این دوره تدریس شود جریان‌شناسی واقعی و حقیقی است. بنابراین جریان‌شناسی حقیقی یعنی: نگاه عالمانه و راهبردی و استراتژیک به دور از حب و بغض شخصی، حزبی، سازمانی به جهت کشف حقیقت و فهم درست واقعیات.

از ویژگی‌های مباحث جریان‌شناسی:

  1. نظام‌محور است نه جناح‌محور
  2. سیستمی و ارگانیک و به هم پیوسته است.
  3. عالمانه است لذا مقدمه و مؤخره دارد.
  4. با نگاه راهبردی و کلی شروع می‌شود ولی پس از آنکه نگاه راهبردی حاصل شد آنگاه به مسائل خُرد نیز راه پیدا می‌کند.

شناخت ویژگی‌های عصر حاضر:

  1. عصر انفجار اطلاعات و دسترسی آسان به انواع اخبار و داده‌ها:

دنیای امروز، دنیای ارتباطات و انفجار اطلاعات است. امروز بر خلاف دیروز ۹۵% اخبار کاملاً شفاف و در همان لحظات ابتدایی وقوع برای همه قابل دسترسی است که بعد از گذشت زمانی کوتاه همان ۵% دیگر نیز در دسترس عموم قرار می‌گیرد.

دسترسی آسان به اطلاعات، هم تهدید است هم فرصت؛ فرصت است چون می‌تواند در راستای بیدار کردن ملت‌ها از آن بهره جست تا آنان با هویت ذاتی و استقلال کشورشان آشنا شوند. امّا تهدید است چون دسترسی آزاد و گسترده و بی‌حساب به اطلاعات، باعث رایانه‌ای شدن انسان‌ها و توهم دانائی می‌گردد. به عبارت دیگر حجم اطلاعات وسیع، از آنجایی که هر انسان را با پهنه وسیعی از اطلاعات مواجه می‌کند که عمق ندارد این وضعیت باعث توهم دانایی می‌شود. و چون مردم، از همه چیز، کمی می‌دانند فکر می‌کنند به کُنه مطالب نیز دسترسی پیدا کرده‌اند و می‌توانند سره از ناسره را تشخیص دهند در حالی که چنین نیست و در بسیاری از موارد، اطلاعات عمومیِ خام و سطحی، تشخیص حق از باطل را پیچیده‌تر نیز می‌کند.

ضرورت درک این ویژگی آنجاست که نظام سلطه، پایه‌های خود را بر جهل مردم استوار کرده است اثبات جهل مردم در گذشته هم برای خودشان هم برای خواص و نخبگان واضح بود ولی امروز به خاطر دسترسی آزاد اطلاعات و حجم بالای دانش عمومی، مردم دچار توهم دانایی شده‌اند.[۱]

  1. در عین تکثر اندیشه‌ها، دنیا به دهکده واحد جهانی تبدیل شده است.

بنابراین باید به ابزار تحلیل ارگانیک و سیستمی مجهز شویم تا بفهمیم چه کسی دارد چه می‌گوید و إلا با تحلیل مکانیکی و موزائیکی نمی‌توان فهمید چه کسی دارد چه می‌گوید. چون در تحلیل مکانیکی هر یک از افکار و اندیشه‌ها به صورت مجزا و سوای از هم، مورد بررسی قرار می‌گیرند و به صورت سیستمی و ارگانیک به آن نگاه نمی‌شود.

  1. این دوره، عصرِ جنگ مفاهیم است نه جنگ اصطلاحات!

امروز برخلاف گذشته‌ها جنگ، جنگ واژه‌ها و اصطلاحات نیست؛ جنگ واژه‌ها خیلی جدی نبود امروز جنگ، جنگ مفاهیم است در این عصر با اینکه جریانات سیاسی سعی می‌کنند شبیه به هم یا نزدیک به هم و یا حتی عین یکدیگر، حرف بزنند اما مفاهیم، ۱۸۰ درجه با هم فرق می‌کند. لذا اگر تحلیل ارگانیک نداشته باشیم نمی‌فهمیم “چه کسی دارد چه می‌گوید” چون همه دارند شبیه یکدیگر حرف می‌زنند؛ زیرا امروزه اصطلاحات، پایگاه ایدئولوژیک دارند پس باید پایگاه ایدئولوژیک اصطلاحات شخصیت‌ها و جریانات سیاسی کشف شود.

سیاسیون اغلب از مفاهیم جهت‌دار استفاده می‌کنند مفاهیم جهت‌داری مثل: آزادی، انقلاب، اصلاحات، جامعه مدنی و شهادت، عدالت، اعتدال و… ما باید بدانیم جهت آن مفهوم، کجا را نشان گرفته است.

به عبارت دیگر، جریانات سیاسی، مفاهیم را مصادره می‌کنند؛ مثل: عدالت، اعتدال، شهید؛ برای مثال، کمونیست‌ها مفهوم عدالت را مصادره کرده بودند منافقین مفهوم شهید را و…

در یک کلمه جریان‌شناسی یعنی بصیرت و سه شاخص در بصیرت نهفته است:

  1. شناخت درست و صحیح از شخصیت‌ها و جریانات فکری، فرهنگی و سیاسی مؤثر[۲] در تاریخ؛[۳]
  2. شناخت درست و صحیح از شخصیت‌ها و جریانات فکری، فرهنگی و سیاسی در حال حاضر؛
  3. پیش‌بینی[۴] درست حوادث آینده

بنابراین همان طور که عرض شد جریان‌شناسی یعنی:

نگاه علمی،  راهبردی و استراتژیک به دور از حب و بغض شخصی، حزبی یا سازمانی به جهت کشف حقیقت و فهم درست واقعیت‌ها.

تقریر درس استاد دکتر محسن سلیمانی _ مسعود رضانژاد فهادان

پاورقی ____________________

[۱] به قول شاعر:
آن کس که نداند و بداند که نداند
لنگان خرک خویش به منزل برساند
آن کس که نداند و نداند که نداند
در جهل مرکب ابدالدهر بماند
آن کس که بداند و بخواهد که بداند
خود را به بلندای سعادت برساند
آن کس که بداند و نداند که بداند
با کوزه آب است ولی تشنه بماند
آن کس که نداند و بخواهد که بداند
جان و تن خود را ز جهالت برهاند
آن کس که نداند و نخواهد که بداند
حیف است چنین جانوری زنده بماند

[۲] چه در پیشرفت و چه در پسرفت

[۳] قصه‌های تاریخی، حقائق تاریخی نیست!

[۴] نه پیشگویی

admin

پست بعدی

درسنامه غناء و موسیقی (1) مباحث مقدماتی

ج مرداد ۱۱ , ۱۳۹۸
اهمیت بیشتر بحث غناء در عصر حاضر  علاوه بر اینکه در دوران ما، با این وسایل ارتباطي گوناگونی که وجود دارد، مسئله غناء از گذشته اهميتش بیشتر است. در زمان سابق، حتی در دوره‌‎ای که ما آن دوره را در اوایل زندگی‌مان درک کردیم، غناء بود، لكن این طور شایع […]

ممکن است بپسندید

سردبیر

مسعود رضانژاد فهادان

مسعود رضانژاد فهادان هستم. مدیر و نویسنده «مجله اینترنتی فهادان»

دسترسی سریع