تلخيص كتاب کليد سعادت/عرب نوكندی

مباحث متفرقه

تلخيص كتاب کليد سعادت/عرب نوكندی

تلخيص كتاب شريف کليد سعادت نوشته آقای حمت الله عرب نوكندى

دعا در لغت

به معناى خواندن است و در قرآن و روايات نيز ، به همين معنا آمده است.

اءمن يجيب المضطر اذا دعاه و يكشف السوء[1]

دعا در اصطلاح

در خواست كردن چيزى توسط شخص پست و پايين ، با خضوع و فروتنى ، از شخص بلند مرتبه را دعا مى گويند.[2]

دعا به طور كلى بر چند نوع است ؟

دعا را مى توان به دو نوع كلى تقسيم كرد:

  1. تكوينى (غير اختياری)

همه موجودات اعم از گياهان ، حيوانات ، جمادات و انسان با زبان تكوين و هستى خويش كه چيزى جز فقر و نياز نيست ، همواره از خداى هستى بخش كمك خواسته و هر موجودى به اندازه استعداد خود رفع نيازش را مى طلبد. و ان من شى ء الا يسبح بحمده .

  1. دعاى تشريعى (اختيارى)

يعنى اينكه موجود مختار، با اراده و اختيار خود به طور آگاهانه - پس از شناخت نيرويى كه توان برآوردن حاجات او، و رساندن نفع يا دفع ضرر را از او دارد - همه چيز را از او بخواهد.

دعاى تشريعى خود بر دو قسم است :

  • دعاى خوب و نيكو
  • دعاى بد و ناپسند، كه از آن به نفرين و لعنت تعبير شده است .

مدعو كيست ؟

مدعو (خوانده شده ) خداوند متعال است ، آن هم خداوندى كه :

  1. بى نياز مطلق است .

قل هو الله احد، الله الصمد

اى رسول ! بگو او خداى يكتاست ؛ آن خدايى كه از همه بى نياز و همه عالم به او نيازمند است .[3]

  1. اجر نيكوكاران در پيشگاه او ضايع نمى شود .

ان الذين امنوا و عملوا الصالحات انا لانضيع اءجر من احسن عملا [4]

آنان كه به خدا و قيامت ايمان آوردند و كار شايسته يى انجام دادند، بدانند كه ما هم اجر ايشان را كه عمل نيكو به جا آوردند، ضايع نمى كنيم.

مولاى متقيان على عليه السلام در همين زمينه مى فرمايد:

ما هكذا الظن بك و لااخبرنا بفضلك عنك يا كريم يا رب [5]

به وجود مقدست اين گمان نمى رود كه اجرى در پيشگاهت ضايع شود و كسى بدون علت در معرض بى لطفى تو قرار گيرد و چنين خبرى از جانب خود تو و فرستادگانت به ما بندگان نرسيده كه تو ضايع كننده ى اجر باشى !

  1. از آنچه مى بخشد، چيزى كم نمى شود .

إن هذا لرزقنا ما له من نفاد[6]

به درستى كه اين روزى را ما مى دهيم و پايان پذير نيست .

در دعاى ايام ماه رجب مى خوانيم:

فانه غير منقوص ما اءعطيت .

به درستى كه هر چه مى بخشى ، چيزى كم نمى شود.

  1. بر حوايج همه واقف و آگاه است.

در دعاى ماه رجب مى خوانيم :

لكل مسئلة منك سمع حاضر و جواب عتيد.

براى هر خواسته يى از تو، گوشى و پاسخى مهيا كرده اى .

  1. بر افراد نالايق هم لطف مى كند .

و باز در ايام ماه رجب مى خوانيم :

عادتك الاحسان الى المسيئين .

عادت تو احسان به گناهكاران است .

يا من يعطى من لم يسئله و من لم يعرفه.

اى خدايى  كه حتي به كسى كه از او درخواست نمى كند و به تو معرفتى ندارد، هم عطا مى كني.

دعا كننده(داعي) كيست ؟

  1. متكبر
    حضرت على عليه السلام در اين زمينه مى فرمايد: عجبت لابن آدم اوله نطفة و اخره جيفة و هو قائم بينهما و عاء للغائط ثم يتكبر . [7]يعنى : تعجب مى كنم از كسى كه اولش نطفه و آخرش لاشه ى گنديده است ، در اين بين هم حامل نجاست و عذره است ، چگونه تكبر مى كند!
  2. عجول
    در حديثى از امام صادق عليه السلام نقل شده كه فرمود:

در حديثى از پيامبر اكرم صلوات الله عليه و آله و سلّم نقل شده كه فرمود:

إنما اءهلك الناس للعجلة و لو اءن الناس تثبتوا لم يهلك اءحد[8]مردم را عجله هلاك مى كند! اگر مردم با صبر و حوصله كارها را انجام مى دادند، كسى هلاك نمى شد.

  1. نيازمند و محتاج

دعا كننده ، بنده ى محتاج و نيازمنديست كه حتى براى اظهار احتياجش هم محتاج لطف و امداد الهيست .
يا ايها الناس أنتم الفقراء الى الله و الله هو الغنى الحميد [9]

اى مردم ! همه شما نيازمنديد به خدا و محتاج او هستيد، تنها خداوند است كه از هر كس و هر چيز بى نياز و ستوده است .

  1. ناسپاس و سركش

إن الله لذو فضل على الناس و لكن اكثرهم لايشكرون .[10]

خداوند نسبت به مردم ،صاحب فضل و كرم است ؛ هر چند اكثر مردم شكرگزارى نمى كنند.
قتل الانسان ما اكفره.[11]

مرگ بر اين انسان كه چه قدر كافر و ناسپاس است!

وآتيكم من كل ما ساءلتموه و ان تعدوا نعمة الله لاتحصوها ان الانسان لظلوم كفار .[12]

و از هر چيزى كه از خدا تقاضا كرديد و به آن نياز داشتيد، در اختيار شما قرار داد و اگر نعمت هاى خدا را بخواهيد بشماريد، هرگز نمى توانيد، اما با اين همه لطف و رحمت الهى ، باز اين انسان ستمگر و كفران كننده ى نعمت است !

  1. نماينده ى خدا در روى زمين

و هو الذى جعلكم خلائف الارض و رفع بعضكم فوق بعض درجات .[13]

خداوند انسان ها را جانشينان و نمايندگان خود در زمين قرار داده و بر طبق لياقت ها و شايستگى ها بعضى را بر بعضى برترى بخشيده است .

  1. بخيل

أللهم قنى شح نفسى [14]

خدايا! مراد از صفت بخل كه در نفسم واقع شده است نگهدار!

امام صادق عليه السلام در اين خصوص مى فرمايد:

خياركم سمائكم و شراركم بخلاؤ كم .

بهترين شما كسانى هستند كه از مردم دستگيرى مى كنند و بدترين شما بخيل هاى شما مى باشند[15]

مردم از نظر دعا كردن بر سه گروهند؟

  1. گروهى اعتقاد به دعا ندارند و دعا نمودن را عملى لغو و بيهوده مى پندارند.
  2. افرادى اعتقاد به دعا دارند، ولى هنگام برخورد با مشكلات و سختى ها دعا مى كنند؛ مثلا وقتى كه دانستند گرفتار بيمارى صعب العلاج و يا لاعلاج شدند، دست نياز به سوى قادر على الاطلاق بر مى دارند و  وقتى نجات و رهايى يافتند ديگر با خدا سر و كارى ندارند، چنان كه در قرآن مجيد آمده :
    و اذا ركبوا فى الفلك دعوا الله مخلصين له الدين فلما نجيهم الى البر اذا هم يشركون [16]

زمانى كه در كشتى مى نشينند، خدا را با اخلاص مى خوانند، ولى وقتى نجات يافتند و به ساحل نجات رسيدند، باز به حالت شرك بر مى گردند.

و يا در آيه ديگر مى خوانيم :

و اذا مس الاءنسان الضر دعانا لجنبه أو قاعدا  او قائما فلما كشفنا عنه ضره مر كأن لم يدعنا الى ضر مسه زين للمسرفين ما كانوا يعملون [17]

وقتى كه به انسان آسيبى مى رسد، از هر جهت ما را مى خواند (خوابيده و نشسته و ايستاده ) اما زمانى كه آسيب و ناراحتى را از وى بر طرف كرديم ، مى رود، مثل آنكه اصلا درباره ى گرفتارى اش با ما تماس نگرفته است .

  1. افرادى كه پيوسته در دعا هستند و دعا را اسلحه خود مى دانند و به دعا عشق مى ورزند، شايسته ستايشند و خداوند متعال هم به آنها وعده ى استجابت دعا داده است ، آن جايى كه مى فرمايد:

اءدعونى اءستجب لكم [18]دعا كنيد، تا مستجاب كنم .

انگيزه ى انسان در دعا چيست ؟

علت يا عللى كه باعث مى شود انسان روى به درگاه خداوند متعال آورد، در افراد به حسب مرتبه ى ايمان و اعتقادشان متفاوت است ؛ عده يى خدا را مى خوانند تا نيازهاى مادى ايشان را بر آورد. اين نيازها گاهى خيلى جزئى و ساده است و گاهى مهم و حياتى . عده يى ديگر خدا را مى خوانند، تا در راه رسيدن به قرب الى الله سريع تر حركت كنند و دعاى آنان تنها براى رفع نياز مادى نيست ، بلكه به خاطر عشق و علاقه ييست كه به خداوند متعال دارند و خود دعا كردن براى آنان شيرين است.

امام صادق عليه السلام در اين زمينه فرمود:

العباد ثلاثة قوم عبدوا الله عزوجل خوفا فتلك عبادة العبيد و قوم عبدوا الله تبارك و تعالى طلب الثواب فتلك عبادة الاءجرآه و قوم عبدوا الله عزوجل حبا له فتلك عبادة الاءحرار و هى افضل العبادة [19]

عبادت كنندگان سه دسته اند:

  1. گروهى كه خداى عزوجل را از ترس عبادت كنند؛ و اين عبادت بردگان است .
  2. مردمى كه خداى تبارك و تعالى را به طمع ثواب عبادت كنند؛ و اين عبادت مزدوران (و سوداگران ) است .
  3. دسته يى كه خداى عزوجل را براى دوستى اش عبادت كنند؛ و اين عبادت آزادگان و بهترين عبادت است .


[1] سوره نمل

[2] المراقبات

[3] سوره ى توحيد

[4] سوره ى كهف ، آيه ى 30

[5] دعاى كميل

[6] سوره ى ص ، آيه ى 53

[7] بحار، ج 7، ص 234، حديث 33

[8] سفينة البحار، ج 1، ص 129،

[9] سوره ى فاطر، آيه ى 15

[10] سوره ى مؤ من ، آيه ى 61

[11] سوره ى عبس ، آيه ى 17

[12] سوره ى ابراهيم ، آيه ى 34

[13] سوره ى انعام ، آيه ى 165

[14] در محضر استاد، ج 1، ص 182

[15] بحار الانوار، ج 70، ص 307، ح 34

[16] سوره ى عنكبوت ، آيه ى 65

[17] سوره ى يونس ، آيه ى 12

[18] سوره ى غافر، آيه ى 60

[19] اصول كافى ، ج 3، ص 132

نظرات مطلب

  1. سلام
    لطفا از افراد بی منطق و منحرف که به یک کلمه از کتاب خود اعتقاد ندارند مطلب نگذارید. این آقای عرب آبروی مجتمع مسکونی ما را برده، 3بار پای پلیس110 را به مجتمع کشانده، 2سال است پول آب و شارژ نمیدهد و بارها در محوطه مجتمع به دیگران بی احترامی کرده است. در مجموع آدم نرمالی نیست
    پاسخ : سلام عزیزم.
    اشتباه گرفتی

ارسال نظر

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:):(;):D;)):X:?:P:*=((:O@};-:B/:):S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟[حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی

شبکه های اجتماعی